2-2-10- ضرورت و اهداف و اصول کلی حسابرسی 26
2-2-10-1- ضرورت حسابرسی 26
2-2-10-2- هدف حسابرسی 27
2-2-10-3- اصول کلی حسابرسی 27
2-2-11- مراحل مختلف حسابرسی صورت‌های مالی 28
2-3- بخش دوم: پیشینه تحقیق30
2-3-1- تحقیقات داخلی 30
2-3-2- تحقیقات خارجی 32

فصل سوم: روش‌شناسی و طرح تحقیق

3-1- مقدمه 40
3-2- روش تحقیق 41
3-3- جامعه آماری تحقیق 42
3-4- ابزار جمع‌آوری اطلاعات 42
3-4-1- پایائی تحقیق 43
3-4-2- روائی تحقیق 44
3-5- ابزار اندازه‌گیری و مقیاس‌های مورد استفاده 44
3-6- مقیاس لیکرت45
3-7- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 46
3-8- تحلیل‌های آماری آزمون t استیودنت47
3-8-1- آزمونt استیودنت یک نمونه ای47
3-8-2- آزمونt استیودنت دو نمونه ای48
3-9- روش توزیع پرسشنامه50
3-10- پرسشنامه های جمع آوری شده و قابل استفاده51
3-11- خلاصه فصل52
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات

4-1- مقدمه 54
4-2- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 54
4-3- تجزیه و تحلیل توصیفی 54
4-3-1- توزیع فراوانی بر حسب جنسیت 54

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

4-3-2- توزیع فراوانی بر حسب سن 56
4-3-3- توزیع فراونی بر حسب میزان تحصیلات 57
4-3-4- توزیع فراوانی بر حسب سابقه خدمت 58
4-4- یافته‌های استنباطی 59
4-4-1- فرضیه اول 61
4-4-2- فرضیه دوم 62
4-4-3- فرضیه سوم 63
4-4-4- فرضیه چهارم 64
4-4-5- فرضیه پنجم 65
4-4-6- فرضیه ششم 66
4-4-7- فرضیه هفتم 67
4-4-8- فرضیه هشتم 68
4-5- آنالیز واریانس 71

فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات

5-1- مقدمه 75
5-2- نتیجه‌گیری 76
5-2-1- نتیجه آزمون فرضیه اول 76
5-2-2- نتیجه آزمون فرضیه دوم 76
5-2-3- نتیجه آزمون فرضیه سوم 77
5-2-4- نتیجه آزمون فرضیه چهارم 77
5-2-5- نتیجه آزمون فرضیه پنجم 78
5-2-6- نتیجه آزمون فرضیه ششم 79
5-2-7- نتیجه آزمون فرضیه هفتم 79
5-2-8- نتیجه آزمون فرضیه هشتم 80
5-3- پیشنهادات تحقیق 81
5-3-1- پیشنهادات مبتنی بر آزمون فرضیات 81
5-3-2- پیشنهادات برای تحقیق‌های آتی 82
5-4- محدودیت های تحقیق 82
پیوست ها83
منابع و مأخذ 91

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1: ساختار کلی جدول آنالیز واریانس50
جدول 3-2: پرسشنامه های جمع آوری شده51
جدول شماره4-1- فراوانی بر حسب جنسیت55
جدول شماره 4-2- فروانی بر حسب سن56
جدول شماره 4-3- فروانی بر حسب تحصیلات57
جدول شماره 4-4- فروانی بر حسب سابقه خدمت58
جدول شماره 4-5- پایایی پرسشنامه 60
جدول شماره 4-6- خروجی spss آزمون تی فرضیه اول61
جدول شماره 4-7- خروجی spss آزمون تی فرضیه دوم62
جدول شماره 4-8- خروجی spss آزمون تی فرضیه سوم63
جدول شماره 4-9- خروجی spss آزمون تی فرضیه چهارم64
جدول شماره 4-10- خروجی spss آزمون تی فرضیه پنجم65
جدول شماره 4-11- خروجی spss آزمون تی فرضیه ششم66

جدول شماره 4-12- خروجی spss آزمون تی فرضیه هفتم67
جدول شماره 4-13- خروجی spss آزمون تی دو نمونه مستقل69
جدول شماره 4-14-آنالیز واریانس72
جدول شماره 4-15-میزان اثر استفاده از خدمات حسابرس داخلی بر کارایی حسابرسی در سطوح مختلف تحصیلی73

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار شماره 4-1- جنسیت55
نمودار شماره 4-2- نمودار فراوانی سن پاسخ دهندگان 56
نمودار شماره 4-3- میزان تحصیلات57
نمودار شماره 4-4- میزان سابقه کاری مدیران 58

چکیده
حسابرسی فعالیتی مهم و حساس است که توسط افراد مجاز و به قصد بررسی جستجوگرانه و شواهد برای اظهارنظر در مورد مطلوبیت ارائه صورتهای مالی انجام می گیرد. کیفیت حسابرسی و گزارشهای حسابرسی نیز دارای اهمیت ویژه ای است. لذا تحقیق حاضر به منظور بررسی عوامل مؤثر بر کارایی حسابرسی صورتهای مالی طراحی و اجرا شده است و همچنین دیدگاه دو گروه متخصص یعنی حسابرسان مستقل و حسابرسان دیوان محاسبات را با هم مقایسه می نماید. متغیرهای مورد نظر به عنوان متغیرهای مؤثر بر کیفیت حسابرسی شامل: 1) شناخت حسابرسان از محیط کار و نوع فعالیت صاحبکار، 2) شناخت حسابرسان به سیستم کنترل داخلی، 3) بررسی اثر استفاده از خدمات حسابرسی داخلی، 4) کاهش هزینه اجرای حسابرسی، 5) کاهش مدت زمان اجرای فرایند حسابرسی، 6) استفاده از خدمات کارشناسی، 7) اجرای سیاست های کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی است. بدین منظور از پرسشنامه استاندارد سنواتی استفاده شده است که روایی و پایایی آن مورد آزمون قرار گرفت. آزمونهای مورد استفاده در این تحقیق شامل آزمون T- Test یک نمونه ای، دو نمونهای مستقل و آنالیز واریانس (ANOVA) است. و نتایج تحقیق نشان می دهد هر یک از متغیرهای مذکور بر کیفیت حسابرسی و کارایی آن مؤثر است. و بین دیدگاه حسابرسان مستقل و حسابرسان دیوان محاسبات برای نقش هر یک از این متغیرها تفاوت معنی داری وجود دارد.

کلمات کلیدی: کارایی حسابرسی، حسابرسان مستقل، حسابرسان دیوان محاسبات.

فصل اول
کلیات تحقیق

1-1- مقدمه
صحنه جهانی به واسطه‌ی پیشرفت‌های فناوری، دنیای کوچک و فشرده‌ای را پی‌ریزی می‌کند. بی‌شک انقلاب اطلاعات تأثیر بسزایی در نحوه‌ی زندگی و کار داشته است. دنیای تجاری و حرفه‌ای امروز دستخوش تحولات بسیاری گردیده است. جهانی شدن نه تنها به تجارت، بلکه به حرفه‌های مختلف نیز تسری یافته است. این بدان معناست که تقاضا برای دقت نظر بیشتر نسبت به نتیجه کارهای حرفه‌ای افزایش یافته است و دیگر نمی‌توان به سیستم‌ها و روش‌های سنتی اتکا نمود. حسابرسی نیز به عنوان یک حرفه از این امر مستثنی نبوده و نیست.
انجام حسابرسی در سازمان‌ها، شرکت‌ها، بنگاه‌های اقتصادی و … در بخش‌های عمومی و خصوصی گویای این است که همه اقدامات، عملکردها و فعالیت‌ها با کارایی صورت نمی‌گیرد. استفاده نامناسب از روش‌های دستی و کامپیوتری، کاغذبازی‌های بی‌فایده، سیستم‌ها و روش‌های غیر کاری عملیاتی، سلسله مراتب یا الگوهای ارتباطی پیچیده، دوباره کاری، مراحل کاری بی‌مورد و انجام کارهای موازی، زمینه‌هایی از عدم وجود کارایی را در واحدهای اقتصادی نشان می‌دهد.
برای حسابرسان واژه کارایی واژه ناآشنایی نیست، زیرا در فرایند حسابرسی همواره می‌کوشند رسیدگی‌های خود را به صورت کارا (رسیدگی مؤثر با کمترین هزینه) به انجام برسانند.
کارایی در انجام حسابرسی هم مدنظر ارائه کنندگان و هم مدنظر دریافت کنندگان این خدمات است، زیرا با افزایش کارایی هر دو گروه منتفع خواهند شد. این انتفاع برای دریافت‌کنندگان به این صورت است که در زمان کمتر و احیاناً با هزینه‌های کمتر خدماتی با کیفیت مناسب دریافت می‌کنند و برای ارائه کنندگان خدمات این انتفاع صورت افزایش در ظرفیت کاری پرسنل، عدم نیاز به صرف هزینه و زمان اضافی برای انجام کاری معین، از دست ندادن صاحبکاران موجود (مشتریان موجود) و جذب صاحبکاران جدید (مشتریان جدید) و در نهایت افزایش در سود می‌تواند باشد.

1-2- بیان مسأله
عمومیشدن مالکیت بنگاههای اقتصادی، تامین مالی(استقراض) از طریق مشارکت عمومی و خصوصیسازی بخشهای دولتی و بنگاههای تحت پوشش در سال‌های اخیراز جمله عوامل اصلی تغییرات بنیادی در محیط اقتصادی ایران است. درچنین شرایطی شفافیت و کیفیت مطلوب اطلاعات مالی و غیرمالی که پایه و اساس تصمیم‌گیری وام‌دهندگان بالفعل و بالقوه است اهمیت ویژه ای دارد.با در نظر گرفتن این نکته که میزان قابلتوجهی از اطلاعات مورد نیاز استفاده‌کنندگان توسط مدیریت بنگاههای اقتصادی تهیه، پردازش و گزارش میشود. حصول اطمینان نسبی از کیفیت این اطلاعات ضروری به نظر میرسد.تئوریهای موجود به ویژه تئوری کارگزاری بیانگر تضاد منافع بین تولید کننده اطلاعات و استفادهکنندگان آن است این تضادمنافع مولد انگیزه لازم برای مدیریت در جهت بهینه نمودن منافع خویش بوده و منجر به حرکاتی نظیر تحریف صورت‌های مالی میگردد که غالبا زیان سرمایه‌گذاری را در بردارد. در این شرایط وجود یک مکانیزم کنترلی که به طور نسبی تضمین کننده شفافیت اطلاعات گزارش شده در صورت‌های مالی باشد ضرورت مییابد. در یک اقتصاد آزاد این مکانیزم در قالب حسابرسی مالی و توسط حسابرسان مستقل ارائه میشود (حساس یگانه و خالقی بایگی، 1383).
حسابرسی با استفاده از معیار اصول پذیرفتهشده حسابداری به ارزیابی و قضاوت در مورداطلاعات مندرج درصورت‌های مالی میپردازد و نتیجه کار و نظر حرفهای خود در مورد مطلوبیت صورت‌های مالی در مطابقت با اصول پذیرفته شده حسابداری را در قالب گزارش حسابرسی اظهار میکند.
حسابرسان ممکن است نتوانند تمام انتظارات استفاده کنندگان را برآورده کنند و بین عملکرد دریافتی استفاده‌کنندگان از حسابرسان و آنچه استفادهکنندگان از حسابرسان انتظار دارند تفاوت وجود داشته باشد و به عبارت دیگر بین تصور آنها در مورد عملکرد حسابرس مستقل و تصور حرفه حسابرسی در مورد عملکرد خویش تفاوت وجود داشته باشد. علت این شکاف ممکن است انتظارات نا معقول عدهای از استفادهکنندگان، استانداردهای حسابرسی نامناسب و یا قصور حسابرس باشد (آقایی و علیجانی، 1381).
تشخیص کارایی حسابرسی صورت‌های مالی از مسائل مورد علاقه محققان و دست‌اندرکاران حرفه حسابرسی است، زیرا تفاوتهای پایدار و سیستماتیک در متوسط کارایی حسابرسی‌هایی که توسط مؤسسات حسابرسی مختلف انجام می‌شود، می‌تواند در ساختار بازار خدمات حسابرسی تأثیر اساسی بگذارد. یعنی آن دسته از مؤسسات حسابرسی که در انجام حسابرسی‌های خود کارایی لازم را ندارند، بازار خدمات حرفه‌ای خود را از دست خواهند داد. همچنین فقدان کارایی در حسابرسی صورت‌های مالی یکی از عوامل مهم در تغییر حسابرسان توسط صاحبکاران به شمار می‌آید (استاین و سیمونیک، 2004)1.
کارایی در انجام حسابرسی هم مدنظر ارائه کنندگان و هم مدنظر دریافت کنندگان این خدمات است، زیرا با افزایش کارایی هر دو گروه منتفع خواهند شد. این انتفاع برای دریافت‌کنندگان به این صورت است که در زمان کمتر و احیاناً با هزینه‌های کمتر خدماتی با کیفیت مناسب دریافت می‌کنند و برای ارائه کنندگان خدمات این انتفاع صورت افزایش در ظرفیت کاری پرسنل، عدم نیاز به صرف هزینه و زمان اضافی برای انجام کاری معین، از دست ندادن صاحبکاران موجود (مشتریان موجود) و جذب صاحبکاران جدید (مشتریان جدید) و در نهایت افزایش در سود می‌تواند باشد. از طرف دیگر افزایش کارایی در حسابرسی صورت‌های مالی می‌تواند باعث رشد و تعالی حرفه گردد. از آنجا که در هر فعالیتی، تحلیل هزینه- فایده یک عامل مهم محسوب می‌گردد، اگر هزینه کسب خدمات حسابرسی برای دریافت کننده این خدمات بیشتر از منافع مورد انتظار آن باشد، دیگر مؤسسات یا شرکتهایی که الزام قانونی به انجام حسابرسی ندارند اقدام به خرید این خدمات نخواهند کرد و بخش قابل توجهی از بازار خدمات حسابرسی از بین خواهد رفت.
خدمات حسابرسی برای مؤسسات و شرکت‌هایی که از این خدمات بهره می‌گیرند، می‌تواند مزایای بسیاری در بر داشته باشد که حتی مدیران بسیاری از شرکت‌ها از این مزایا بی‌اطلاع هستند و تنها زمانی متوجه این مزایا می‌گردند که از خدمات حسابرسی بهره‌مند شوند.
پس باید زمینه‌ای فراهم گردد تا بتوان مؤسسات و شرکت‌ها را به استفاده از خدمات حسابرسی ترغیب کرد تا علاوه بر آشنایی بیشتر با مزایای آن به رشد حرفه نیز کمک شود. یکی از راه‌های ایجاد این زمینه، افزایش کارایی خدمات حسابرسی است (رضازاده و بسنده، 1385).
افزایش کارایی در حسابرسی صورت‌های مالی یک عامل حیاتی برای مؤسسات حسابرسی است که ادامه فعالیت این مؤسسات به آن وابسته است. پس همواره تعیین معیارهای کارایی حسابرسی برای مؤسسات حسابرسی امری حیاتی است و مهمتر از آن، آنها باید همواره سعی در یافتن راه‌ها و عواملی داشته باشند که در رشد و ارتقای کارایی فعالیت‌های آنها مؤثر است، تا بتوانند با رشد و کارایی حسابرسی‌ها توان رقابت با سایرین را برای خود حفظ کنند و حتی در صورت امکان گوی سبقت را از دیگران بربایند. برای انجام اینکار یک روش بسیار مؤثر می‌تواند شناسایی خصوصیات حسابرسی‌هایی باشد که با کارایی قابل قبول انجام می‌شوند. زیرا این شناسایی می‌تواند موجب شکل‌گیری رهنمودهایی ارزنده در زمینه بهبود فرایند حسابرسی و ارائه خدمات حسابرسی کارا گردد (رادلیف، 1999)2.
به نظر می‌رسد میان آنچه حسابرسان مستقل شاغل در سازمان حسابرسی و حسابرسان شاغل در دیوان محاسبات در مورد کارایی حسابرسی مالی تصور می‌کنند تفاوت معناداری وجود دارد.
مسئله اصلی تحقیق حاضر بررسی مقایسه‌ای دیدگاه‌های حسابرسان مستقل و حسابرسان شاغل در دیوان محاسبات در خصوص کارایی حسابرسی صورت‌های مالی است و نیز رسیدن به مجموعه‌ای از عوامل مؤثر برای افزایش کارایی حسابرسی است.
برای دستیابی به این هدف لازم به پاسخگویی به سؤالات زیر می‌باشد:
1- شناختی که حسابرسان از محیط کار و فعالیت صاحبکار کسب می‌کنند چه تأثیری بر کارایی حسابرسی صورت‌های مالی دارد؟
2- شناخت و میزان اتکای حسابرسان به سیستم کنترل داخلی واحد مورد رسیدگی چه اثری برکارایی حسابرسی صورت‌های مالی دارد؟

3- تأثیر استفاده از خدمات حسابرس داخلی و خدمات کارشناسی بر کارایی حسابرسی چیست؟
4- تأثیر اعمال محدودیت زمانی و کاهش هزینه اجرای حسابرسی بر کارایی حسابرسی صورت‌های مالی چیست؟
5- کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی تاریخی چه تأثیری بر کارایی حسابرسی دارد؟

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
در اغلب تحقیقات صورت گرفته در ایران محققان صرفاً دنبال بررسی اثربخشی حسابرسی بوده‌اند، زیرا شاید اولین مطلبی که در مورد حسابرسی و هزینه‌های مرتبط آن به ذهن می‌رسد این است که آیا صرف این هزینه‌ها و زمان و انجام کار حسابرسی ثمره و نتیجه‌ای در پی خواهد داشت یا خیر؟ اما قطعاً این تنها جنبه‌ای نیست که در مورد خدمات حسابرسی باید در نظر گرفت. حرفه حسابرسی با توجه به سابقه و رشدی که طی دهه‌های اخیر داشته، اثبات کرده است که یک عمل اثربخش است و ثمره آن مورد توجه نهادهای بسیاری بوده و هست. بنابراین در حال حاضر مطلب مهمتر از اثربخشی خدمات حسابرسی، کارایی این خدمات است.
هر فردی انتظار دارد بیشترین نتیجه را از فعالیت‌های خود کسب کند، این فعالیت هم می‌تواند به صورت مستقیم توسط خود فرد انجام شود و هم صاحبکارانش به دنبال آنند که بیشترین ثمره را با صرف کمترین هزینه و زمان حاصل کنند و این تنها در صورت افزایش هر چه بیشتر کارایی حسابرسی میسر خواهد بود.
هیچ صاحبکاری حاضر نیست که برای خرید خدمات حسابرسی بیش از حد هزینه کند یا با توجه به ماهیت حسابرسی بیش از حد زمان صرف کند. لذا همواره صاحبکاران حسابرسی به دنبال آن هستند که خدماتی با کیفیت معین را در حداقل زمان ممکن و با حداقل هزینه دریافت کنند. بنابراین می‌توان گفت کارایی مهمترین ویژگی مدنظر صاحبکاران حسابرسی است. از طرف دیگر حسابرسان حداقل در رده مدیریت حاضر نیستند که زمان خود و پرسنل را بیش از اندازه برای انجام یک کار معین تخصیص دهند، زیرا ا ین امر باعث افزایش در هزینه‌ها در نهایت کاهش سود می‌گردد (رضازاده و بسنده، 1385). بنابراین کارایی مورد توجه حسابرسان نیز هست. حال که بر اساس گفته‌های پیشین ضرورت کارایی حسابرسی برای حسابرسان را تشریح کردیم باید نگرش حسابرسان مستقل شاغل در سازمان حسابرسی و حسابرسان دیوان محاسبات را در خصوص کارایی حسابرسی نیز بررسی کنیم.
از این‌رو تحقیق و پژوهش در زمینه تصورات حسابرسان درباره کارایی حسابرسی صورت‌های مالی ضرورت دارد. با توجه به آنکه در ایران کمتر به موضوع کارایی حسابرسی پرداخته شده است، لذا در این زمینه نیاز به مطالعات زیادی است. در تحقیق حاضر سعی بر آن است تا علاوه ‌بر آغاز تحقیق در زمینه دیدگاه‌های حسابرسان نسبت به کارایی حسابرسی صورت‌های مالی در ایران بابی نیز در جهت بررسی‌های بیشتر در این زمینه گشوده شود.

1-4- اهداف تحقیق
1) بررسی تأثیر شناخت حسابرسان از محیط کار و فعالیت واحد مورد رسیدگی بر کارایی حسابرسی
2) بررسی تأثیر شناخت و میزان اتکای حسابرسان بر سیستم کنترل داخلی واحد مورد رسیدگی بر کارایی حسابرسی
3) بررسی اثر استفاده از خدمات حسابرس داخلی و خدمات کارشناسی بر کارایی حسابرسی
4) بررسی تأثیر اعمال محدودیت زمانی و کاهش هزینه اجرای حسابرسی بر کارایی حسابرسی
5) بررسی تأثیر کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی تاریخی بر کارایی حسابرسی

1-5- فرضیه‌های تحقیق
1) شناخت حسابرسان از محیط کار و فعالیت صاحبکار اثر معنی داری را بر کارایی حسابرسی دارد.
2) شناخت حسابرسان قبل و بعد از فرآیند حسابرسی بر سیستم کنترل داخلی اثر معنی داری بر کارایی حسابرسی دارد.
3) استفاده از خدمات حسابرسی داخلی اثر معنی داری بر کارایی حسابرسی دارد.
4) کاهش هزینه‌ی اجرای فرآیند حسابرسی اثر معنی داری بر کارایی حسابرسی دارد.
5) کاهش مدت زمان اجرای فرایند حسابرسی اثر معنی داری را بر کارایی حسابرسی دارد.
6) استفاده از خدمات کارشناسی اثر معنی داری را بر کارایی حسابرسی دارد.
7) اجرای سیاستهای کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی اثر معنی داری بر کارایی حسابرسی دارد.
8) بین دیدگاه حسابرسان مستقل و حسابرسان دیوان محاسبات در مورد هر یک از متغیرهای فوق تفاوت معنی داری وجود دارد.

1-6- مبانی نظری فرضیه‌های تحقیق
کارایی در حسابرسی نیز در سالهای اخیر مورد توجه بسیاری از محققان خارج از ایران قرار داشته است. بر اساس یافته‌های این محققان که در بخش‌های پیش‌رو ارائه خواهند شد عوامل مشخصی در ارزیابی کارایی حسابرسی مؤثر هستند. این نتیجه‌ای است که در طول سال‌ها تحولات اقتصادی و تحقیقات تجربی صورت گرفته در کشورهایی همانند ایالات متحده و انگلستان بدست آمده است. علت انتخاب این کشورها، وجود منابع کافی تحقیق در ارتباط با عنوان پژوهش در آنها بوده است. اما این امر تاکنون کمتر مد نظر محققان داخلی بوده و کار شایان توجهی در این زمینه در ایران صورت نگرفته است (رضا‌زاده و بسنده، 1385).
در این پژوهش فرض اصلی وجود تفاوت میان نگرش هر دو گروه از جامعه مورد تحقیق در خصوص مفهوم کارایی حسابرسی است. بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و نیز تحقیقات محققان پیشین برای مفهوم کارایی هفت متغیر بدست آمده است که نزدیکترین قرابت را با یک حسابرسی کارا دارند. این متغیرها و مبنای انتخاب آنها جهت آزمون مفهوم کارایی در پیش آمده است.
دو فرضیه اول و دوم در خصوص شناخت واحد مورد رسیدگی، محیط و نوع فعالیت آن و نیز شناخت از سیستم کنترل‌های داخلی واحد مورد رسیدگی است، حسابرس به منظور تشخیص و برآورد خطرهای تحریف با اهمیت ناشی از تقلب یا اشتباه در صورت‌های مالی و طراحی و اجرای روش‌های حسابرسی لازم باید شناخت کافی از واحد مورد رسیدگی، محیط و نوع فعالیت آن کسب کند (استانداردهای حسابرسی، 1389).
همچنین حسابرسان نیاز دارند تا شناختی از ساختار کنترل داخلی مشتری بعنوان بخشی از فرایند برنامه‌ریزی حسابرسی بدست آورند. کنترل‌های داخلی سیاست‌ها و روش‌هایی هستند که توسط مدیریت تعیین می‌شوند تا اطمینان منطقی بدست آید که سازمان به اهداف خاص خود نائل خواهد شد (والتر بی میگز و همکاران، 1379).
فرضیه سوم در خصوص استفاده از خدمات واحد حسابرسی داخلی است. وجود یک واحد حسابرسی داخلی مؤثر معمولاً سبب تعدیل نوع و ماهیت و زمان‌بندی اجرای روش‌های حسابرسی و کاهش حدود روشهای مورد اجرای حسابرس مستقل می‌شود (استانداردهای حسابرسی، 1389). با وجود یک واحد حسابرسی داخلی مؤثر می‌توان انتظار داشت که فرایند کلی حسابرسی به صورت کاراتر انجام گیرد.
فرضیه‌های چهارم و پنجم در خصوص تأثیر کاهش در زمان و هزینه اجرای فرایند حسابرسی بر کارایی حسابرسی است. بر اساس مدل‌های تئوریک مدیریت استراتژیک یک فرایند کارا فرایندی است که مطلوب‌ترین نتیجه را در کمترین زمان و با کمترین هزینه ممکن به سرانجام رساند (امامی میبدی، 1379). پس اگر به دنبال یک حسابرسی کارا هستیم به بیراهه رفته‌ایم اگر تأثیر کاهش در هزینه و زمان را در رسیدن به یک فرآیند حسابرسی کارا نادیده بگیریم.
فرضیه ششم در خصوص استفاده از خدمات کارشناس و تأثیر آن بر افزایش کارایی فرایند حسابرسی است. حسابرس ضمن رسیدگی‌های خود ممکن است به کسب شواهد حسابرسی از طریق کارشناس نیاز داشته باشد. شواهد مزبور می‌تواند به شکل‌های گوناگونی چون گزارش، نظرخواهی یا ارزیابی باشد که از طریق واحد مورد رسیدگی یا به طور مستقل از کارشناس دریافت شود (استانداردهای حسابرسی، 1389). این نظرخواهی در خصوص رویدادهایی است که عموماٌ به صورت غیر مالی هستند به همین دلیل اظهارنظر یک شخص متخصص در چنین مواقعی می‌تواند بر روند کلی فرایند حسابرسی تأثیر مثبت با اهمیتی داشته باشد.
فرضیه هفتم تأثیر کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی تاریخی بر افزایش کارایی حسابرسی را مورد بررسی قرار می‌دهد. هر مؤسسه حسابرسی مکلف به استقرار یک سیستم کنترل کیفیت طراحی شده برای کسب اطمینان معقول از این موضوع است که مؤسسه و کارکنان آن، الزامات استانداردهای حرفه‌ای و قانونی و مقرراتی را رعایت می‌کنند و گزارش‌های حسابرسی، مناسب شرایط موجود توسط مؤسسه یا مدیر مسئول کار صادر می‌شود (استانداردهای حسابرسی، 1389). اجرای سیاست‌های کنترل کیفیت یک معیار مناسب برای ارزیابی مفید بودن هر کار حسابرسی است. یعنی هر کار حسابرسی که با این معیار انجام شود می‌تواند یک کار با کیفیت مناسب تلقی شود.

1-7- قلمرو تحقیق
قلمرو تحقیق حاضر از سه جنبه موضوعی، زمانی و مکانی به شرح زیر است:
1-7-1- قلمرو موضوعی
قلمرو موضوعی تحقیق حاضر به بررسی تفاوت میان دیدگاه‌های حسابرسان مستقل و حسابرسان دیوان محاسبات درباره عوامل‌ تأثیرگذار بر کارایی حسابرسی صورت‌های مالی است.

1-7-2- قلمرو زمانی
با توجه به این‌که تحقیق فعلی به بررسی دیدگاه‌های حسابرسان مستقل و حسابرسان دیوان محاسبات در مورد عوامل مؤثر بر کارایی حسابرسی صورت‌های مالی می‌پردازد، لذا قلمرو زمانی تحقیق فعلی حسابرسان شاغل در دیوان محاسبات و حسابرسان مستقل شاغل در سازمان‌های دولتی استان کهگیلویه‌وبویراحمد و فارس تا پایان شهریور ماه 1392 می‌باشد.

1-7-3- قلمرو مکانی
دیوان محاسبات و سازمان‌های دولتی استان کهگیلویه‌وبویراحمد و فارس می‌باشد.

1-8- تعریف اصطلاحات و واژه‌ها
حسابرسی: فرآیندی است بسامان جهت جمع‌آوری و ارزیابی بی‌طرفانه شواهد درباره ادعاهای مربوط به فعالیت‌ها و وقایع اقتصادی برای تعیین میزان انطباق این ادعاها با معیارهای از پیش‌ تعیین‌شده و گزارش نتایج به اشخاص ذینفع.
حسابرسی صورت‌های مالی: هر گاه از حسابرسی بدون قید و شرط اضافی یاد شود منظور همان «حسابرسی صورت‌های مالی» یا به اختصار «حسابرسی مالی» است. هدف اصلی این حسابرسی اعتباردهی به صورت‌های مالی است. منظور از اعتباردهی، اظهار عقیده یا قضاوت شخص یا اشخاص مستقل و ذی‌صلاح نسبت به مطابقت تمامی جنبه‌های با اهمیت ادعاهای منعکس در صورت‌های مالی با معیارهای تعیین شده یعنی اصول حسابداری است. البته چنین اظهار نظر یا قضاوتی باید مبتنی بر شواهد معتبر و کافی باشد.
کارایی حسابرسی: کارایی در ارائه خدمات حسابرسی به معنای آن است که افزایش در کیفیت حسابرسی بدون افزایش در کمیت یا کیفیت داده‌ها امکان‌پذیر نباشد.
بررسی کنترل کیفیت کار حسابرسی: فرایند طراحی شده برای امکان‌پذیر ساختن ارزیابی بی‌طرفانه (پیش از صدور گزارش حسابرس) قضاوتهای عمده‌ای که گروه حسابرسی به عمل آورده و نتایجی که برای تهیه گزارش حسابرس، به آن دست یافته است.
مؤسسه حسابرسی: یک شاغل انفرادی و سازمان یا مؤسسه‌ای متشکل از حسابداران رسمی که عهده‌دار انجام حسابرسی می‌باشد.

فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق

2-1- مقدمه
در سال‌های اخیر که رقابت در تمام زمینه‌های اقتصادی ایجاد شده است و تنها کسانی در بازار باقی می‌مانند که توان رقابت با سایر رقبا را داشته باشند، یکی از عوامل مهمی که مدنظر قرار گرفته کارایی در فعالیت‌ها است. کارایی یکی از عوامل مهم برای کسب توان رقابت و همچنین حفظ آن در بازار است.
حسابرسی و ارائه خدمات حسابرسی نیز از این امر مستثنی نبوده و نیست. در حرفه حسابرسی نیز هر کس بتواند بهترین خدمات را در کمترین زمان و با حداقل هزینه ارائه کند، می‌تواند در بازار موفق‌تر باشد. یا به عبارت دیگر هر که بتواند در ارائه خدمات، کارایی بیشتری داشته باشد، توان رقابتی بالاتری خواهد داشت و می‌تواند سهم خود را از بازار خدمات حرفه‌ای حفظ و حتی ارتقا دهد.
در این سال‌ها این سؤال که آیا حسابرسی صورت‌های مالی توسط مؤسسات حسابرسی به شکل کارایی انجام می‌شود یا خیر، مورد توجه محققان و فعالان حرفه‌ی حسابداری و حسابرسی بوده است. به عنوان مثال می‌توان گفت که تشخیص عدم کارایی در یک حسابرسی خاص می‌تواند یک انگیزه‌ای در حسابرسان ایجاد نماید تا تغییراتی در نحوه فعالیت‌های خود ایجاد کنند، چرا که این عدم کارایی می‌تواند سهم آنها را از بازار خدمات حسابرسی تحت تأثیر قرار دهد و موجب از دست رفتن سهم آنها از بازار گردد. همچنین شناخت ویژگی‌های یک حسابرسی نسبتاً ناکارا باعث ایجاد یک بینش مفید از ویژگی‌های مؤثر بر کارایی حسابرسی صورت‌های مالی می‌گردد (استاین و سیمونیک، 2004). 3 این شناخت‌ها و تحقیقات می‌توانند راهگشایی برای مطالعات دیگری باشند که در حقیقت برای رشد کارایی حسابرسی صورت‌های مالی حیاتی و مهم است و آن مشخص کردن عواملی است که کارایی حسابرسی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. با شناخت این عوامل حسابرسان می‌توانند با انجام تغییراتی هر چند جزئی در مراحل کار با درخواست تغییراتی در محیط کار یا اطلاعات ارائه شده توسط صاحب کار یا شرکت تحت حسابرسی روند انجام حسابرسی را تسریع بخشید و کار را با هزینه‌های کمتری به انجام رسانند.
2-2- بخش اول: مبانی نظری تحقیق
2-2-1- پیشینه مختصر حسابرسی در ایران
پیش درآمد مطالعه مفهوم کارایی حسابرسی و ارائه خدمات حسابرسی در ایران می‌تواند نظری بر تاریخچه حسابرسی در ایران باشد.
حسابرسی به مفهوم نظارت و بازرسی، در ایران و اسلام به زمانی بر می‌گردد که منبعی (اعم از مالی یا غیرمالی) در جایی وجود داشته باشد. هر گاه انتقال ثروت مطرح شده، نوعی نظارت و بازرسی نیز با خود به همراه داشته است. خصوصاً نظارت حکومت بر اعضاء و کارکنان خود و تفتیش اعمال و رفتار والیان و مأمورین دولتی از دیرباز وجود داشته و شاید بتوان گفت سابقه آن نزدیک و همراه سابقه تشکیل جوامع اولیه و حکومت‌ها است (فلسفه حسابرسی، حساس یگانه ، 1384).
اولین گام در استفاده از خدمات حسابرسی در ایران که در قانون تجارت 1310 که به اقتباس از قانون تجارت بلژیک تهیه و تصویب شد، در ارتباط با شرکت‌های سهامی مقرر گردید که مجمع عمومی هر شرکت سهامی یک یا چند بازرس از بین صاحبان سهام یا خارج از آنها انتخاب کند تا به حساب‌ها و اسناد و مدارک شرکت رسیدگی کنند. پس از آن در سال 1328 لزوم استفاده از خدمات حسابداران خبره در امر حسابرسی مالیاتی برای اولین بار در قانون مالیات بر درآمد آن سال عنوان شد. قانون مزبور مقرر داشت تا هر زمان انجمن محاسبین قسم خورده تشکیل شد و در مورد حساب‌های شرکتی اظهار نظر کرد، وزارت دارائی نتیجه رسیدگی آنان را در مورد حساب یا ترازنامه شرکت‌ها بپذیرد و مبنای تشخیص مالیات قرار دهد. این حکم در قانون مالیاتی سال 1335 نیز عیناً تکرار شد و برای اجرا، آئین‌نامه مربوط در سال 1340 تهیه و به تصویب وزیر دارائی وقت رسید. پس از آن اساسنامه انجمن محاسبین قسم خورده نیز در سال 1342 تهیه و تصویب شد و در آن تدوین اصول حسابداری و حسابرسی و موازین حرفه‌ای و اخلاقی حسابداران عضو انجمن نیز پیش‌بینی گردید.
در سال 1345 که قانون مالیات‌های مستقیم تصویب شد، انجمن محاسبین قسم‌خورده تکیه‌گاه قانونی خود را از دست داد و قانون فوق مقرر داشت که برای تعیین حسابداران رسمی و فراهم شدن وسایل لازم جهت بالا بردن سطح معلومات حسابداری و تهیه زمینه مساعد برای تدوین و نظارات بر اجرای موازین حرفه، کانون حسابداران رسمی تشکیل شود. آئین‌نامه نحوه تعیین حسابداران رسمی در سال 1346 و اساسنامه آن در سال 1351 به تصویب رسید. همچنین اصلاحیه قانون تجارت مصوب 1347 نیز مقرر داشت که شرکت‌های سهامی عام موظف هستند تا گزارش حسابداران رسمی را نیز ضمیمه صورت‌های مالی سالانه خود کنند.
در سال 1350 با توجه به گسترش روزافزون شرکت‌ها و مؤسسات انتفاعی دولتی، شرکت سهامی حسابرسی که سهام آن تماماً متعلق به دولت بود به منظور حسابرسی شرکت‌های تابعه وزارت آب و برق تشکیل شد، اما در عمل شرکت سهامی حسابرسی اغلب شرکت‌های دولتی را حسابرسی می‌کرد.
در نهایت در سال 1357 با پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن‌ماه آن سال و مصادره شرکت‌های متعلق به تعدادی از سرمایه‌داران وابسته به رژیم گذشته و ملی شدن تعدادی از صنایع و واحدها، ادامه فعالیت‌های مؤسسات حسابرسی به حالت تعلیق درآمد و بالاخره در سال 1359 در لایحه قانونی اصلاح پاره‌ای از مواد قانون مالیات‌های مستقیم، مواد مربوط به حسابداران رسمی لغو و در واقع کانون حسابداران رسمی منحل شد و صرفاً رسیدگی حسابداران مورد قبول وزارت امور اقتصادی و دارائی به دفاتر شرکت‌ها مورد قبول بود.
در همین زمان با توجه به ملی کردن و مصادره شرکت‌ها، سازمان‌ها و واحدهای بسیار، تشکیل مؤسساتی جهت حسابرسی شرکت‌ها و سایر واحدهای ملی یا مصادره شده ضروری به نظر می‌رسید، لذا مؤسسه حسابرسی سازمان صنایع ملی و سازمان برنامه، مؤسسه حسابرسی بنیاد مستضعفان و مؤسسه حسابرسی بنیاد شهید طی سال‌های 1359 الی 1362 تأسیس شدند. سپس در سال 1362 موضوع ادغام مؤسسات حسابرسی بخش عمومی مطرح و قانون تشکیل سازمان حسابرسی به تصویب رسید. با تصویب اساسنامه قانونی، سازمان حسابرسی در سال 1366 با ادغام مؤسسات حسابرسی موجود در بخش دولتی تشکیل شد. فعالیت سازمان حسابرسی به عنوان تنها مرجع حسابرسی در ایران بیش از یک دهه بدون هیچ‌گویه تغییری ادامه داشت. تا مجدداً بحث مربوط به استفاده از خدمات حرفه‌ای و حسابرسی حسابداران رسمی مطرح شد.
مجلس شورای اسلامی در سال 1372 قانونی را به تصویب رساند که نحوه استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران رسمی را برای حسابرسی و بازرس قانونی شرکت‌های سهامی و برخی دیگر از مؤسسات انتفاعی بیان می‌کند. به موجب این قانون، مقرر است آئین‌نامه‌های مربوط به چگونگی استفاده از خدمات و گزارش‌ها، تعیین صلاحیت و چگونگی انتخاب و اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران به تصویب هیئت وزیران برسد و جامعه حسابداران رسمی ایران تشکیل شود.
در سال 1375 با تصویب هیئت عامل سازمان حسابرسی کمیته‌ای به نام کمیته تدوین رهنمودهای حسابرسی تشکیل شد. این کمیته بر مبنای استانداردهای بین‌المللی حسابرسی، رهنمودهای حسابرسی را در قالب نشریه شماره 114 سازمان حسابرسی، تحت عنوان رهنمودهای حسابرسی و به عنوان پیش‌نویس استانداردهای حسابرسی، برای نظرخواهی منتشر کرد. کمیته فنی با توجه به نظرات دریافت شده و شرایط موجود در کشور، مجموعه رهنمودهای حسابرسی را پس از تجدید نظر، به عنوان استانداردهای حسابرسی، نهایی و ارائه کرد. مجموعه استانداردهای حسابرسی پس از تأیید هیئت عامل سازمان حسابرسی و بر اساس مصوبه مورخ 9/12/1377 مجمع عمومی سازمان حسابرسی، برای حسابرسی صورت‌های مالی که آغاز دوره مالی آنها از 1/1/1381 به بعد است، لازم‌الاجرا شده است (آقایی و جهان‌آرا ، 1381).
با توجه به تاریخچه ذکر شده در بالا می‌توان گفت که تا سال 1379 که اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران به تصویب رسید ارائه خدمات حسابرسی تقریباً به صورت دولتی و یا انحصاری بود، لذا هیچ‌گویه رقابتی در بین مؤسسات یا نهادها و سازمان‌های ارائه کننده خدمات حسابرسی وجود نداشت. اما از سال 1379 که اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران تصویب شد و فعالیت مؤسسات حسابرسی عضو جامعه شروع گردید، فصل جدیدی در ارائه خدمات حسابرسی در ایران باز شد. در این زمان بود که شاید برای اولین بار بحث رقابت در حرفه حسابرسی در ایران مطرح شد، بحثی که تا آن زمان شاید اصلاً در بازار خدمات حسابرسی ایران وجود نداشت. می‌توان گفت که یکی از اصلی‌ترین دلایلی که تا به حال تحقیقات چندانی نیز در ارتباط با امکان افزایش ویژگی‌های رقابتی ارائه خدمات حسابرسی در ایران انجام نشده است نیز همین باشد که صرفاً در چند سال اخیر این موضوع در ایران مصداق پیدا کرده است. بنابراین به دلیل عدم بررسی کافی این حوزه از حسابرسی لزوم تحقیقات بیشتر در زمینه کارایی حسابرسی در ایران احساس می‌گردد.

2-2-2- شناخت واحد مورد رسیدگی، محیط و نوع فعالیت آن
شناخت صاحبکار شامل شناخت کسب و کار و صنعتی است که صاحبکار در آن فعالیت می کند. این شناخت بخش مهمی از برنامه حسابرسی است. شناخت حسابرس از فعالیت صاحبکار، حسابرس را در شناسایی رویدادها، معاملات و عملیاتی یاری می رساند که می تواند اثر با اهمیتی بر صورتهای مالی داشته باشد (استاندارد حسابرسی، بخش 315).
استاندارد 500 حسابرس را ملزم می‌سازد به منظور فراهم کردن مبنایی برای برآورد خطرهای تحریف با اهمیت و طراحی و اجرای روش‌های حسابرسی لازم، از ادعاهای مدیریت با جزئیات کافی استفاده کند. این بخش، حسابرس را به برآورد خطر در سطح صورت‌های مالی و سطح هر ادعا بر مبنای شناخت مناسب از واحد مورد رسیدگی و محیط آن، شامل کنترل‌های داخلی، ملزم می‌کند. در استاندارد 330، مسئولیت حسابرس برای تعیین برخوردهای کلی و طراحی و اجرای روش‌های حسابرسی لازم که ماهیت، زمان‌بندی اجرا و میزان آن متناسب با برآوردهای خطر باشد، مطرح شده است (استانداردهای حسابرسی، 1389). فرایند کسب شناخت از واحد مورد رسیدگی، محیط و نوع فعالیت آن فرایندی مستمر و پویا در گردآوری، به روزرسانی و تحلیل اطلاعات در جریان حسابرسی است.
مطلبی که اینجا قابل بحث می‌باشد این است که آیا کسب شناخت مناسب و کافی به عقیده حسابرسان از محیط و نوع فعالیت واحد مورد رسیدگی می‌تواند تأثیری بر کارایی حسابرسی صورت‌های مالی داشته باشد؟

2-2-3- کسب شناخت از سیستم کنترل داخلی صاحبکار
آغاز هر کار حسابرسی کسب شناخت از سیستم کنترل های داخلی صاحبکار است. در هر حسابرسی، حسابرس موظف به کسب شناخت از سیستم کنترل داخلی است تا بتواند برنامه ریزی صحیحی انجام دهد. این کسب شناخت از طریق محیط کنترلی، سیستم حسابداری و روشهای کنترل حاصل می شود. کسب شناخت از کنترل های داخلی شامل ارزیابی طراحی یک کنترل و تعیین اجرا یا عدم اجرای آن است (استانداردهای حسابرسی، بخش 315 ).
دومین استاندارد اجرای عملیات حسابرسی بیان می‌دارد: «برای برنامه‌ریزی حسابرسی و تعیین نوع، زمان‌بندی و میزان آزمون‌هایی که باید اجرا شود، شناختی کافی از ساختار کنترل داخلی باید کسب گردد» شناخت حسابرسان از سیستم کنترل داخلی صاحبکار خود، مبنایی هم برای برنامه‌ریزی حسابرسی و هم برای برآورد احتمال خطر کنترل فراهم می‌آورد (والتر بی میگز و همکاران، 1379). پس از انجام ارزیابی اولیه از سیستم کنترل داخلی صاحبکار، حسابرس می‌تواند برای انتخاب روش‌های بهینه حسابرسی تصمیم‌گیری کند. اگر ارزیابی اولیه حاکی از آن بود که سیستم کنترل داخلی صاحبکار به طرز صحیحی طراحی شده و اجرا می‌گردد، در این شرایط حسابرس وقت بیشتری برای آزمون کنترل‌های داخلی اختصاص خواهد داد و متعاقب آن از میزان انجام آزمون‌های محتوا خواهد کاست.
در صورتی که حسابرس وضع طراحی و اجرای سیستم کنترل داخلی صاحبکار را مطلوب ارزیابی کند، خطر کنترلی را در سطح پایین برآورد خواهد کرد و در نتیجه به سیستم کنترل داخلی صاحبکار برای کسب اطمینانی منطقی از صحت اطلاعات مالی ارائه شده و نبود سوء استفاده‌های دیگر، اتکا خواهد کرد. آیا میزان اتکای حسابرسان بر ساختار کنترل داخلی صاحبکار اثری بر کاهش زمان مورد نیاز برای انجام حسابرسی صورت‌های مالی و کارایی حسابرسی صورت‌های مالی خواهد داشت؟ این موضوعی است که در این تحقیق به بررسی آن خواهیم پرداخت.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید