روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………….6
1-6-1- نوع مطالعه و روش بررسی فرضیه ها………………………………………………………………………………………………………..6
1-6-2- حدود پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-6-3- ابزار گردآوری داده ها…………………………………………………………………………………………………………………………….7
1-6-4- ابزار تجزیه وتحلیل…………………………………………………………………………………………………………………………………7
متغیرهای تحقیق و شاخص های اندازه گیری آن ها…………………………………………………………………………………..7
1-7-1- متغیر وابسته ……………………………………………………………………………………………………………………………………….7
1-7-1-1. مدل اصلاح جزئی لینتنر……………………………………………………………………………………………………………………….7
1-7-1-2. مدل مبتنی بر نسبت سود تقسیمی هدف………………………………………………………………………………………………..8
1-7-2- متغیر مستقل…………………………………………………………………………………………………………………………………………..9
1-7-3- روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………..11
جنبه های جدید و نوآوری تحقیق………………………………………………………………………………………………………….13
کاربرد نتایج تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………14
ساختارکلی تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………..14
فصل دوم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….15
2ـ 1ـ مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………16
2ـ 2ـ مبانی نظری تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………17
2ـ 2ـ 1ـ هموارسازى سود………………………………………………………………………………………………………………………………….17
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ تئوری‌های پرداخت سودسهام…………………………………………………………………………………………………………..20
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 1ـ مدل‌های اطلاعات کامل ـ عامل مالیات…………………………………………………………………………………………20
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 2ـ مدل‌های رفتاری…………………………………………………………………………………………………………………………21
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 3ـ مدل‌های عدم تقارن اطلاعاتی………………………………………………………………………………………………………21
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 3ـ 1ـ فرضیه هزینه نمایندگی……………………………………………………………………………………………………………22
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 3ـ 2ـ فرضیه جریان نقدی آزاد…………………………………………………………………………………………………………22
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 3ـ 3ـ فرضیه پیام‌دهی………………………………………………………………………………………………………………………22
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 3ـ 3ـ 1ـ تحقیقات مبتنی بر رابطه سود نقدی ـ قیمت………………………………………………………………………..22
2ـ 2ـ 1ـ 1ـ 3ـ 3ـ 2ـ تحقیقات مبتنی بر رابطه سود نقدی ـ بازده…………………………………………………………………………23
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ سیاست تقسیم سود…………………………………………………………………………………………………………………………24
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 1ـ اهمیت افشای سیاست تقسیم سود……………………………………………………………………………………………….25
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 2ـ مدل نمایندگی و فرضیه‌های تقسیم سود……………………………………………………………………………………….27
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 2ـ 1ـ فرضیه نتیجه………………………………………………………………………………………………………………………….27
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 2ـ 2ـ فرضیه جایگزینی……………………………………………………………………………………………………………………28
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 3ـ عوامل مؤثر بر سیاست تقسیم سود………………………………………………………………………………………………28
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 3ـ 1ـ عوامل قانونی…………………………………………………………………………………………………………………………29
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 3ـ 2ـ عوامل ناشی از قراردادها………………………………………………………………………………………………………..30
2ـ 2ـ 1ـ 2ـ 3ـ 3ـ عوامل داخلی………………………………………………………………………………………………………………………..31
2ـ 2ـ 2ـ تئوری نمایندگی………………………………………………………………………………………………………………………………….35
2ـ 2ـ 2ـ 1ـ مشکلات نمایندگی…………………………………………………………………………………………………………………………36
2ـ 2ـ 2ـ 2ـ هزینه‌های نمایندگی………………………………………………………………………………………………………………………..37
2ـ 2ـ 2ـ 3ـ قراردادهای انگیزشی در تئوری نمایندگی…………………………………………………………………………………………39
2ـ 2ـ 2ـ 4ـ انتقادات وارد بر نمایندگی……………………………………………………………………………………………………………….40
2ـ 2ـ 2ـ 5ـ اهداف نمایندگی……………………………………………………………………………………………………………………………..41
2ـ 2ـ 2ـ 6ـ انواع قرارداد‌های انگیزشی……………………………………………………………………………………………………………….41
2ـ 2ـ 2ـ 6ـ 1ـ قرارداد انگیزشی نوع اول……………………………………………………………………………………………………………42
2ـ 2ـ 2ـ 6ـ 2ـ قرارداد انگیزشی نوع دوم……………………………………………………………………………………………………………43
2ـ 2ـ 3ـ عدم تقارن اطلاعاتی……………………………………………………………………………………………………………………………..44
2ـ 2ـ 3ـ 1ـ نظریه‌های عدم تقارن اطلاعاتی………………………………………………………………………………………………………….45
2ـ 2ـ 3ـ 2ـ روش‌های کنترل………………………………………………………………………………………………………………………………48
2ـ 2ـ 3ـ 2ـ 1ـ راهکار مالی……………………………………………………………………………………………………………………………….48
2ـ 2ـ 3ـ 2ـ 2ـ راهکار نظارتی …………………………………………………………………………………………………………………………..49
2ـ 2ـ 3ـ 2ـ 3ـ قراردادهای انگیزشی…………………………………………………………………………………………………………………..49
2ـ 2ـ 3ـ 3ـ عوامل تاثیر‌گذار بر عدم تقارن اطلاعاتی…………………………………………………………………………………………….50
2ـ 2ـ 3ـ 3ـ 1ـ سنجه‌های عدم تقارن مبتنی بر مبناهای بازار………………………………………………………………………………….51
2ـ 2ـ 3ـ 3ـ 2ـ سنجه‌های عدم تقارن اطلاعاتی مبتنی برحسابداری………………………………………………………………………..51
2ـ 3 ـ پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………….52
2ـ 3 ـ 1 ـ تحقیقات خارجی انجام شده در رابطه با هموارسازی سود…………………………………………………………………….53
2ـ 3 ـ 2 ـ تحقیقات داخلی انجام شده در رابطه با هموارسازی سود………………………………………………………………………57
2ـ 3 ـ 3ـ تحقیقات خارجی انجام شده در رابطه با تئوری نمایندگی………………………………………………………………………58
2ـ 3 ـ 4ـ تحقیقات داخلی انجام شده در رابطه با تئوری نمایندگی………………………………………………………………………..62
2ـ 3ـ 5ـ تحقیقات خارجی انجام شده در رابطه با عدم تقارن اطلاعاتی…………………………………………………………………..63
2ـ 3 ـ 6ـ تحقیقات داخلی انجام شده در رابطه با عدم تقارن اطلاعاتی……………………………………………………………………64
2ـ 4ـ خلاصه فصل و نتیجه‌گیری………………………………………………………………………………………………………………………..70
فصل سوم:………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..72
3-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………73
3-2- فرضیه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………………..74
3-3- ویژگی های فرضیه…………………………………………………………………………………………………………………………………..74
3-4- فرضیه های مربوط به تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..75
3-5- قلمرو زمانی، مکانی و موضوعی تحقیق………………………………………………………………………………………………………75
3-5-1- قلمرو زمانی…………………………………………………………………………………………………………………………………………75
3-5-2- قلمرو مکانی………………………………………………………………………………………………………………………………………..75
3-5-3- قلمرو موضوعی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………75
3-6- روش و ابزار گردآوری داده ها…………………………………………………………………………………………………………………..76
3-7- نمونه آماری…………………………………………………………………………………………………………………………………………….77
3-7-1- تعیین حجم نمونه مناسب……………………………………………………………………………………………………………………..77
3-8- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………78
3-9- متغیرهای مورد مطالعه………………………………………………………………………………………………………………………………79
3-9-1- متغیر وابسته………………………………………………………………………………………………………………………………………..79
3-9-1-1. مدل اصلاح جزئی لینتنر……………………………………………………………………………………………………………………79
3-9-1-2. مدل مبتنی بر نسبت سود تقسیمی هدف……………………………………………………………………………………………..80
3-9-2- متغیر مستقل………………………………………………………………………………………………………………………………………..80
3-10-3-بیان مدل تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………….83
3-10- روش تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیات…………………………………………………………………………………………………..85
3-10-1- روش داده های پانل…………………………………………………………………………………………………………………………..85
3-10-1-1- روش اثراث ثابت……………………………………………………………………………………………………………………………86
3-10-1-2- روش اثرات تصادفی……………………………………………………………………………………………………………………….86
3-10-1-3- آزمون چاو یا F مقید……………………………………………………………………………………………………………………..87
3-10-1-4- آزمون هاسمن………………………………………………………………………………………………………………………………..88
3-10-2- آزمون معنی دار بودن مدل……………………………………………………………………………………………………………………89
3-10-3- آزمون معنی دار بودن متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………90
3-10-4- آزمون های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی……………………………………………………………………………90
3-10-4-1- فرض نرمال بودن متغیرها و باقیمانده ها……………………………………………………………………………………………..90
3-10-4-2- فرض عدم وجود همخطی بین متغیرهای مستقل……………………………………………………………………………..91
3-10-4-3- فرض مستقل بودن باقیمانده ها………………………………………………………………………………………………………..92
3-10-4-4- فرض همسانی واریانس باقیمانده ها………………………………………………………………………………………………..92
3-10-5- تصمیم گیری برای رد یا پذیرش فرضیه ها…………………………………………………………………………………………….93
3-11- خلاصه فصل………………………………………………………………………………………………………………………………………….94
فصل چهارم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………95
4-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..96
4-2 آمار توصیفی متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………97
4-3 آزمون های پیش فرض رگرسیون…………………………………………………………………………………………………………………100
4-3-1 آزمون نرمال بودن توزیع متغیر وابسته………………………………………………………………………………………………………100
4-3-2 آزمون نرمال بودن خطاها…………………………………………………………………………………………………………………………102
4-3-3 فرض ثابت بودن واریانس (همسانی واریانس)…………………………………………………………………………………………..104
4-3-4 آزمون هم خطی……………………………………………………………………………………………………………………………………..106
4-3-5 بررسی فرض عدم خود همبستگی……………………………………………………………………………………………………………106
4-4 نمودارهای پراکنش……………………………………………………………………………………………………………………………………..107
4-5 تجزیه و تحلیل مدل های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………..114
4-5-1 بررسی وضعیت هر یک از متغیرها در گروه های مختلف………………………………………………………………………….115
4-5-2 آزمون فرضیات تحقیق با استفاده از مدل های رگرسیونی تحقیق………………………………………………………………..118
4-5-2-1 بررسی تاثیر عوامل مربوط به شرکت بر هموارسازی سود تقسیمی (مدل لینتنر)……………………………………….121
4-5-2-2 بررسی تاثیر عوامل مرتبط با صنعت بر هموارسازی سود تقسیمی (مدل لینتنر)………………………………………..129
4-5-2-3 بررسی تاثیر عوامل مربوط به شرکت بر هموارسازی سود تقسیمی (مدل سود هدف)……………………………….133
4-5-2-4 بررسی تاثیر عوامل مرتبط با صنعت بر هموارسازی سود تقسیمی (مدل هدف)……………………………………….138
4-6 تحلیل نتایج ضریب همبستگی……………………………………………………………………………………………………………………..142
4-7 نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………………….147
فصل پنجم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..149
5-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..150
5-2-1- خلاصه نتایج بدست آمده از آزمون فرضیه اول تحقیق……………………………………………………………………………..150
5-2-2-خلاصه نتایج بدست آمده از آزمون فرضیه دوم تحقیق…………………………………………………………………………….151
5-2-3-نتیجه بدست آمده از آزمون فرضیه سوم تحقیق………………………………………………………………………………..152
5-2-4-نتیجه بدست آمده از آزمون فرضیه چهارم تحقیق……………………………………………………………………………..152
5-2-5-نتیجه بدست آمده از آزمون فرضیه پنجم تحقیق……………………………………………………………………………….153
5-2-6- نتیجه بدست آمده از آزمون فرضیه ششم تحقیق……………………………………………………………………………..153
5-3- مقایسه نتایج تحقیق با پژوهش های پیشین ……………………………………………………………………………………….155
5-4- محدودیت های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………155
5-4- پیشنهادات تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….156
5-4-1- پیشنهادات به استفاده کنندگان از نتایج تحقیق………………………………………………………………………………..156
5-5-2- پیشنهادات برای تحقیقات آتی……………………………………………………………………………………………………..156
5-6- خلاصه فصل………………………………………………………………………………………………………………………………..157
منابع ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….160
پیوست ها…………………………………………………………………………………………………………………………………………….164
فهرست جدول ها و نمودارها
جدول 2ـ 1ـ خلاصه‌ای از تحقیقات داخلی انجام شده در رابطه با هموارسازی سود……………………………………………………………66
جدول 2ـ 2ـ خلاصه‌ای از تحقیقات داخلی انجام شده در رابطه با هموارسازی سود…………………………………………………………..67
جدول 2ـ 3ـ خلاصه‌ای از تحقیقات خارجی انجام شده در رابطه با تئوری نمایندگی………………………………………………………….68
جدول 2ـ 4ـ خلاصه‌ای از تحقیقات داخلی انجام شده در رابطه با تئوری نمایندگی……………………………………………………………69
جدول 3-1- تعداد شرکت های حاضر در تحقیق…………………………………………………………………………………………………………79
جدول 4-1 آماره های توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………………………….98
جدول 4-2 نتایج آزمون جارک-بر……………………………………………………………………………………………………………………………..102
جدول 4-3 نتایج آزمون همسانی واریانس مدل اول تحقیق…………………………………………………………………………………………….106
جدول 4-4 نتایج آزمون همسانی واریانس مدل دوم تحقیق…………………………………………………………………………………………….106
جدول 4-5 نتایج آزمون همسانی واریانس مدل سوم تحقیق……………………………………………………………………………………………106
جدول 4-6 نتایج آزمون همسانی واریانس مدل چهارم تحقیق…………………………………………………………………………………………106
جدول 4-7 نمایه ب …………………………………………………………………………………………………………………………………………………117
جدول 4-8 نمایه الف- مدل 1……………………………………………………………………………………………………………………………………118
جدول 4-9 نمایه ب- مدل 2……………………………………………………………………………………………………………………………………..119
جدول 4-10 نتایج آزمون f ……………………………………………………………………………………………………………………………………….119
جدول 4-11 نتایج آزمون هاسمن ………………………………………………………………………………………………………………………………126
جدول 4-12 نتایج به دست آمده از مدل اول تحقیق …………………………………………………………………………………………………….126
جدول 4-13 نتایج آزمونF………………………………………………………………………………………………………………………………………..127
جدول 4-14 نتایج آزمون هاسمن ………………………………………………………………………………………………………………………………132
جدول 4-15 نتایج آزمون t ……………………………………………………………………………………………………………………………………….132
جدول 4-16 نتایج آزمون F ………………………………………………………………………………………………………………………………………133
جدول 4-17 نتایج آزمون هاسمن ………………………………………………………………………………………………………………………………136
جدول 4-18 نتایج آزمون t………………………………………………………………………………………………………………………………………..136
جدول 4-19 نتایج آزمون F……………………………………………………………………………………………………………………………………….137
جدول 4-20 نتایج آزمون هاسمن……………………………………………………………………………………………………………………………….141
جدول 4-21 نتایج آزمون t ………………………………………………………………………………………………………………………………………141
جدول 5-1 خلاصه نتایج بدست آمده از آزمون فرضیات تحقیق …………………………………………………………………………………….142
نمودارها
نمودارهای 4-1 رابطه ی بین رقابت در بازار محصولات با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..108
نمودارهای 4-2 رابطه ی بین نوسان بازده سهام صنعت با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..109
نمودارهای 4-3 رابطه ی بین نوسان بازده سهام با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………110
نمودارهای 4-4 رابطه ی بین نوسان سود شرکت با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………110
نمودارهای 4-5 رابطه ی بین نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..111
نمودارهای 4-6 رابطه ی بین میزان وجوه نقد نگه داری شده با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….112
نمودارهای 4-7 رابطه ی بین سطح تقسیم سود با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….112
نمودارهای 4-8 رابطه ی بین جریانات نقدی آزاد با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..113
نمودارهای 4-9 رابطه ی بین نسبت دارایی های ثابت مشهود با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..114
نمودارهای 4-10 رابطه ی گردش سهام با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..114
نمودارهای 4-11 رابطه ی اندازه شرکت با متغیرهای میزان هموارسازی سود تقسیمی براساس مدل های 1و2 تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..115
چکیده:
این تحقیق در پی بررسی نقش خصوصیات شرکت (در قالب عوامل مدلهای نمایندگی و عدم تقارن اطلاعاتی) و تاثیر صنعت در هموارسازی سود تقسیمی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار بوده است. به طور کلی استفاده از یک نمونه از شرکتهای بورس اوراق بهادار در فاصله سالهای 1383 الی 1392 بیانگر این نتیجه بوده است که از میان متغیرهای خاص شرکت؛ نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری تاثیری منفی و معنادار بر هموارسازی سود تقسیمی داشته است. تاثیر میزان وجوه نقد نگهداری شده و نیز جریانات نقدی آزاد شرکت بر هموارسازی سود تقسیمی در مدلهای مختلف تحقیق متفاوت بوده است بطوری که در مدل لینتر، متغیرهای یاد شده تاثیر مثبت و معناداری بر هموارسازی سود تقسیمی داشتهاند، این در حالی است که در مدل دوم، که مبتنی بر سنجش هموارسازی سود تقسیمی بر اساس مدل سود هدف میباشد، تاثیر میزان نگهداشت وجوه نقد و جریانات نقدی آزاد بر هموارسازی سود تقسیمی به شکل منفی مشاهده شده که بیانگر وجود تفاوت قابل توجه در دو مدل تحقیق میباشد. نتایج بدست آمده نشان میدهد که تاثیر متغیرهای نوسان سود شرکت و نسبت سود تقسیمی شرکت بر متغیرهای وابسته تحقیق یعنی هموارسازی سود تقسیمی بر اساس مدلهای لینتر و سود هدف چندان روشن نبوده است. دیگر نتایج بدست آمده نشان میدهد که نسبت داراییهای ثابت مشهود تاثیری مثبت و معنادار بر هموارسازی سود تقسیمی داشته است. سایر نتایج بدست آمده نشان دهنده آن است که تاثیر وجود سرمایهگذاران کوتاهمدت بر هموارسازی سود تقسیمی در مدلهای تحقیق منتج به یک نتیجه واحد نگردیده است. نتایج بدست آمده در خصوص تاثیر متغیرهای خاص صنعت بر میزان هموارسازی سود تقسیمی نشان میدهد که میزان رقابت در بازار محصولات صنعت تاثیری مثبت و معنادار بر میزان هموارسازی سود تقسیمی بر اساس مدل لینتنر داشته است و این در حالی است که نتیجه بدست آمده در خصوص تاثیر این متغیر بر هموارسازی سود تقسیمی بر اساس مدل سود هدف به شکل منفی مشاهده شده که از قابلیت تفسیر چندانی برخوردار نیست. دیگر نتایج بدست آمده در خصوص متغیرهای صنعت نشان دهنده آن است که نوسان بازده سهام صنعت تاثیری مثبت بر هموارسازی سود تقسیمی داشته است.
واژگان کلیدی: هموارسازی سود تقسیمی، تئوری نمایندگی، عدم تقارن اطلاعاتی.
فصل اول:
کلیات تحقیق

1-1-مقدمه
در این فصل از تحقیق به بیان مشکل تحقیق، اهمیت و ضرورت تحقیق، اهداف تحقیق، پرسش و فرضیه های تحقیق و تعریف عملیاتی واژههای مورد استفاده در تحقیق میپردازیم. همچنین پس از معرفی متغیرهای مورد استفاده در تحقیق مدلهای رگرسیونی مورد استفاده در تحقیق نیز ارائه میگردد و در پایان فصل محتوای فصلهای بعدی تحقیق نیز ارائه میگردد.
1-2-تعریف و بیان مسأله تحقیق
سرمایهگذاران و ذینفعان همواره به اطلاعات منتشره توسط شرکتها توجه ویژهای داشته بطوری که میتوان گفت صورتهای مالی منتشر شده توسط شرکتها به عنوان مهمترین منبع اطلاعاتی افراد برون سازمانی همانند سرمایهگذاران و سایر ذینفعان تلقی میگردد. اما از بین اطلاعات مالی منتشر شده توسط شرکتها شاید بتوان گفت اطلاعات مربوط به سود تقسیمی از اهمیت دو چندانی برخوردار است. با توجه به اهمیت تقسیم سود توسط شرکتها در خصوص عوامل اثرگذار بر میزان سیاست تقسیم سود توسط شرکتها تحقیقات متعددی صورت گرفته است. یکی از عوامل مهم تاثیرگذار بر تقسیم سود شرکت، مسائل نمایندگی بین مدیران و سهامداران و مسائل مربوط به عدم تقارن اطلاعاتی بین آنها میباشد. نتایج تحقیقات پیشین (لینتر، 1956 و فاما و بابیاک، 1968) نشان میدهد که مدیران شرکتها بر این باورند که سهامداران شرکتها ترجیح میدهند یک جریان باثبات در خصوص سود تقسیمی داشته باشند. به عبارت دیگر شرکتها تمایل دارند تا تغییرات اندکی در نسبت سود تقسیمی داشته باشند و بدین ترتیب شرکتها درگیر هموارسازی سود تقسیمی شده و هموارسازی سود تقسیمی به عنوان یکی از سیاستهای اصلی تقسیم سود مطرح میشود.
با وجود نقش مهم هموارسازی سود تقسیمی، شواهد تجربی اندکی در خصوص دلایل انجام هموارسازی سود توسط شرکتها در ایران وجود دارد. تحقیقات پیشین توجیهات نظری گوناگونی در خصوص هموارسازی سود تقسیمی مطرح میکنند که از مهمترین آنها میتوان به مسائل نمایندگی و مشکلات مربوط به عدم تقارن اطلاعاتی اشاره نمود. این تحقیقات عنوان میکنند که تقسیم سود وسیلهای برای کاهش تضاد بین مدیران و سهامداران است و از طرفی شرکتهایی با عدم قطعیت و عدم تقارن اطلاعاتی بالاتر از هموارسازی سود تقسیمی بیشتری استفاده مینمایند. در این تحقیق سعی خواهد شد تا به بررسی نقش مجموعه خصوصیات شرکتها در قالب دو تئوری نمایندگی و عدم تقارن اطلاعاتی در هموارسازی سود تقسیمی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته شود. همچنین علاوه بر نقش عوامل مربوط به نمایندگی و عدم تقارن اطلاعاتی به بررسی نقش خصوصیات صنعت در هموارسازی شرکتهای مورد بررسی پرداخته خواهد شود.
1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
وجود اطلاعات در مورد عملکرد آتی شرکت مخصوصا نحوه تقسیم سود آن در سالهای آتی میتواند اهمیت بسزایی در تصمیمات سرمایهگذاران و ارزیابی شرکت داشته باشد. از طرفی امکان اطلاع رسانی در مورد شرکت میتواند به مدیران شرکتها هم در جذب سهامداران بیشتر کمک کند. یکی از شیوههای انتقال اطلاعات در مورد سودآوری آتی شرکتها استفاده از تغییرات سودهای تقسیمی توسط مدیران شرکتها میباشد که فرضیه محتوی اطلاعاتی سودهای تقسیمی نام دارد. لذا انجام پژوهشی در جامعه شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که به ارزیابی نحوه تغییرات سود تقسیمی و بالاخص هموارسازی سود تقسیمی شرکتها بپردازد لازم وضروری میباشد..
1-4- اهداف پژوهش
اهداف علمی:
با توجه به افزایش تحقیقات متعدد در زمینه سود تقسیمی به نظر میرسد انجام تحقیقی پژوهشی در این زمینه که بتواند مساله هموارسازی سود تقسیمی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را به اثبات برساند خواهد توانست نتایج مثبتی چه در بعد پژوهش و گسترش قلمرو علم و چه در بعد کاربردی و رفتاری به همراه داشته باشد. در این تحقیق سعی خواهد شد که برای روشن ساختن این رابطه موارد زیر مورد بررسی و آزمون قرار گیرد و نتایج منسجم آن جهت استفاده همه گروههای ذی نفع داخلی و خارجی ارائه گردد:
بررسی میزان هموارسازی سود تقسیمی در میان شرکتهای با نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری پایین.
بررسی هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهای با جریانات نقدی آزاد و وجوه نقد نگهداری شده بالاتر.
بررسی هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهای با نوسان سود بالا، نسبت داراییهای مشهود بالا و نیز نسبت سود تقسیمی پایین.
بررسی هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهای دارای سرمایهگذاران کوتاهمدت.
بررسی هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهایی که در مدیران آنها در صنایع دارای رقابت شدید قرار گرفتهاند.
بررسی هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهایی که در مدیران آنها در صنایع با نوسان بازده شدید قرار دارند.
اهداف کاربردی:
شناخت بهتر نحوه تغییرات سود تقسیمی، میتواند سبب افزایش دقت سرمایهگذاری سرمایهگذاران شرکت گردد.
امکان کمک به مدیران شرکتها در جذب سهامداران بیشتر با اطلاع رسانی در مورد شرکت از طریق تغییرات سود تقسیمی.
در صورت تحقق نتایج تحقیق میتواند زمینه افزایش رضایتمندی سرمایهگذاران در سرمایهگذاری منابع خود در شرکتها و از قبل آن افزایش تولید ملی و افزایش رفاه جامعه فراهم گردد.
1-5-فرضیات و سئوالات پژوهش
1-5-1- سئوالات تحقیق
با توجه به مطالب مطرح شده در قسمتهای قبل سوالات پژوهش حاضر به شرح زیر بیان میگردد:
آیا میزان هموارسازی سود تقسیمی در میان شرکتهای با نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری پایین، شدیدتر است؟
آیا هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهای با جریانات نقدی آزاد و وجوه نقد نگهداری شده بالاتر، بیشتر است؟
آیا هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهای با نوسان سود بالا، نسبت داراییهای مشهود بالا و نیز نسبت سود تقسیمی پایین، بیشتر است؟
آیا شرکتهای دارای سرمایهگذاران کوتاهمدت (دارای گردش سهام بالاتر)، شاهد هموارسازی سود تقسیمی بالاتری هستند؟
آیا مدیران شرکتهایی که در صنایع دارای رقابت شدید قرار گرفتهاند، هموارسازی سود تقسیمی بالاتری انجام میدهند (افزایش رقابت در صنعت منجر به افزایش در هموارسازی سود تقسیمی میگردد)؟
آیا مدیران شرکتهایی که در صنایع با نوسان بازده شدید قرار دارند، هموارسازی سود تقسیمی بالاتری انجام میدهند؟
1-5-2- فرضیههای تحقیق
با توجه به سوالات فوق فرضیات تحقیق به شرح زیر گسترش مییابد:
میزان هموارسازی سود تقسیمی در میان شرکتهای با نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری پایین، شدیدتر است.
هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهای با جریانات نقدی آزاد و وجوه نقد نگهداری شده بالاتر، بیشتر است.
هموارسازی سود تقسیمی در شرکتهای با نوسان سود بالا، نسبت داراییهای مشهود بالا و نیز نسبت سود تقسیمی پایین، بیشتر است.
شرکتهای دارای سرمایهگذاران کوتاهمدت (دارای گردش سهام بالاتر)، شاهد هموارسازی سود تقسیمی بالاتری هستند.
مدیران شرکتهایی که در صنایع دارای رقابت شدید قرار گرفتهاند، هموارسازی سود تقسیمی بالاتری انجام میدهند (افزایش رقابت در صنعت منجر به افزایش در هموارسازی سود تقسیمی میگردد).
مدیران شرکتهایی که در صنایع با نوسان بازده شدید قرار دارند، هموارسازی سود تقسیمی بالاتری انجام میدهند.
1-6-روش تحقیق
1-6-1- نوع مطالعه و روش بررسی فرضیهها
در این پژوهش با توجه به ماهیّت موضوع، که در پی بررسی رابطه بین دو یا چند متغیر کمّی است و اینکه در صورت وجود رابطه، میزان رابطه و قابلیت آن در انجام پیشبینی به چه صورت است، بنابراین تحقیق حاضر از روش شناسی همبستگی استفاده خواهد کرد. باید توجه داشت که تحقیق حاضر در جستجوی رابطه علت و معلولی نمیباشد بلکه فقط در جستجوی رابطه احتمالی میباشد.
1-6-2- حدود پژوهش
جامعه آماری این پژوهش از نظر مکانی محدود به شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میشود. دوره زمانی تحقیق بین سالهای 1383 تا 1392 میباشد.
برای تعیین نمونه مورد مطالعه، شرکتهایی از جامعه آماری یاد شده انتخاب شدهاند که:
با قید محدودیتهای زیر برای جامعه آماری و تعدیل آن، نمونه آماری مشخص میگردد. نمونه انتخابی این تحقیق شامل شرکتهایی میشود که دارای شرایط زیر باشند:
1) اطلاعات مالی شرکت برای دوره زمانی تحقیق یعنی سال های 1383 تا 1392 موجود باشد.
2) سال مالی آنها منتهی به پایان اسفند ماه باشد.
3) شرکتهایی که حداکثر تا تاریخ 1/1/1383 در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده باشند (یعنی قبل از سال 1383 در بورس پذیرفته شده باشند) و نام شرکت در دوره مورد بررسی از بین شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران حذف نشده باشد.
4) در دوره مورد بررسی تغییر دوره مالی نداده باشند.
5) عدم شمول موسسات مالی، بانکها، شرکتهای سرمایهگذاری و .. به دلیل ماهیت خاص فعالیت آنها.
6) حداقل تعداد 10 شرکت فعال در طبقه صنعت مورد نظر وجود داشته باشد.
1-6-3- ابزار گردآوری دادهها
از آن جا که روش انجام پژوهش به صورت میدانی بوده و با دادههای واقعی شرکتها سر و کار دارد، اطلاعات از منابع مختلفی از جمله لوح های فشرده سازمان بورس اوراق بهادارتهران، نرم افزار تدبیرپرداز، سایت اطلاع رسانی شرکت بورس و سازمان بورس گردآوری شده است.
1-6-4- ابزار تجزیه وتحلیل
در این پژوهش با استفاده از یک روش تحقیق، داده‌ها تجزیه و تحلیل و فرضیه آزمون و در آخر نتیجه‌گیری نهایی برای گزارش انجام خواهد شد. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم‌افزار Excel محاسبه و با نرم‌افزار ایویوز مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. در نخستین مرحله از بررسیهای خود آمار توصیفی متغیرهای تحقیق شامل پارامترهای میانه، میانگین، انحراف معیار، ضریب کشیدگی و حداقل و حداکثر مورد بررسی قرار میگیرد، سپس با استفاده از ضریب همبستگی به بررسی وجود رابطه بین متغیرهای مستقل و متغیرهای وابسته تحقیق پرداخته میشود. سپس با استفاده از مدلهای رگرسیونی چندمتغیره زیر به بررسی و آزمون فرضیات تحقیق پرداخته میشود.
متغیرهای تحقیق و شاخصهای اندازهگیری آنها
1-7-1- متغیر وابسته
متغیر وابسته این تحقیق هموارسازی سود تقسیمی است. برای سنجش میزان هموارسازی سود تقسیمی از دو مدل رایج در این زمینه به شرح زیر استفاده شده است.
1-7-1-1. مدل اصلاح جزئی لینتنر1
نحوه سنجش میزان هموارسازی سود تقسیمی در این مدل که سرعت اصلاح2 (SOA) نامیده میشود، با استفاده از مدل زیر مورد سنجش قرار میگیرد:
〖∆D〗_(i,t)= ∝+β_1 D_(i,t-1)+β_2 E_(i,t)+e_(i,t)
که در آن:
〖∆D〗_(i,t) : میزان تغییرات در سود تقسیمی نسبت به دوره ماقبل (سال پیشین)
D_(i,t-1) : سود تقسیمی سال پیشین
E_(i,t) : سود خالص هر سهم
در مدل فوق میزان هموارسازی سود تقسیمی (SOA) بر اساس ضریب بتای تخمینی در منفی یک (〖-β ̂〗_1) در نظر گرفته میشود. هر چه مقدار بدست آمده بزرگتر باشد، بیانگر هموارسازی کمتری است.(جاواخادزه,2013)
1-7-1-2. مدل مبتنی بر نسبت سود تقسیمی هدف3
در این مدل که توسط لیری و میشلی (2011) مطرح شد، از یک نسبت سود تقسیمی هدف استفاده میشود. نحوه سنجش هموارسازی سود تقسیمی به شرح زیر است:
〖∆D〗_(i,t)= ∝+β〖dev〗_(i,t)+e_(i,t)
که در آن:
〖dev〗_(i,t)= ∝+〖TPR〗_i×E_(i,t)-D_(i,t-1)
در این مدلها:
〖∆D〗_(i,t) : میزان تغییرات در سود تقسیمی نسبت به دوره ماقبل (سال پیشین)
D_(i,t-1) : سود تقسیمی سال پیشین
E_(i,t) : سود خالص هر سهم
〖dev〗_(i,t) : میزان انحراف در سود تقسیمی نسبت به سال قبل.
〖TPR〗_i : نسبت سود تقسیمی هدف که بر اساس میانه4 نسبت سود تقسیمی شرکت در طول دوره مورد رسیدگی محاسبه میشود. منظور از نسبت سود تقسیمی، نسبت سود تقسیم شده به سود خالص میباشد.
در مدل فوق میزان هموارسازی سود تقسیمی بر اساس ضریب بتای تخمین زده شده (β ̂) محاسبه میشود.(جاواخادزه ,2013)
1-7-2- متغیر مستقل
1-1. نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری
نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری از طریق تقسیم نسبت ارزش بازار شرکت به ارزش دفتری آن و از طریق کسر زیر صورت میگیرد:
ارزش بازار سهام + ارزش دفتری بدهیها= MBجمع داراییها (جاواخادزه,2013)
2-1. میزان وجوه نقد نگهداری شده
این متغیر از طریق نسبت وجوه نقد شرکت به جمع داراییها محاسبه میشود.(جاواخادزه,2013)
3-1. جریانات نقد آزاد
این متغیر از طریق نسبت سود عملیاتی به جمع داراییها محاسبه میشود.(جاواخادزه ,2013)
4-1. سطح تقسیم سود
این متغیر از طریق نسبت میزان سود تقسیم شده به سود خالص محاسبه میشود.(جاواخادزه ,2013)
5-1. میزان داراییهای مشهود
این متغیر از طریق نسبت جمع اموال، ماشینآلات و تجهیزات به جمع داراییها محاسبه میشود.(جاواخادزه ,2013)
6-1. نوسان سود
این متغیر از طریق انحراف معیار نسبت سود قبل از بهره و مالیات به جمع داراییها در طول دوره تحقیق اندازهگیری میشود.(جاواخادزه ,2013)
7-1. نوسان بازده سهام
این متغیر عبارتست از ریسک بازده سهام شرکت که با استفاده از انحراف معیار سالانه بازده ماهیانه سهام طی سال مالی اندازهگیری میشود. منظور از بازده، مجموعه مزایایی است که در طول دوره (ماه) به سهام تعلق میگیرد، و نسبت به قیمت ابتدای هر دوره محاسبه میگردد. بازده سرمایهگذاری در سهام عادی در این تحقیق و در یک دوره معین با توجه به قیمتهای اول و آخر دوره و منافع حاصل از مالکیت و افزایش سرمایه شرکت و از رابطه زیر محاسبه گردیده است (راعی، 1383).
R_it=((1+α_it )×P_it-P_(i (t-1) )+D_it-M)/P_(i (t-1))
که در آن :
R_it: نشان دهنده بازده سهام i در دوره t ، P_it: قیمت سهام i در دوره t، D_it: سود تقسیمی سهام i در دوره t، M: آورده نقدی صاحبان سهام و ∝_it: نسبت افزایش سرمایه شرکت i در دوره t میباشد.
8-1. گردش سهام
میانگین سالانه نسبت حجم معاملات ماهانه به جمع سهام صادر شده.(جاواخادزه,2013)
9-1. میزان رقابت در بازار محصولات هر صنعت
یکی دیگر از متغیرهای مستقل تحقیق، میزان رقابت در بازار محصولات صنعت میباشد، برای اندازهگیری این متغیر از شاخص تمرکز هرفیندال (HHI) استفاده میشود. شاخص تمرکز هرفیندال (شاخص HHI) میزان رقابت بین شرکتهای حاضر در یک صنعت را نشان میدهد. چنانچه تعداد شرکتهای حاضر در صنعت، متعدد و هر شرکت سهم کوچکی در بازار محصولات آن صنعت داشته باشد، گفته میشود که آن صنعت دارای رقابت شدیدی در بازار محصولات است. بنابراین هر چه شاخص H کوچکتر باشد نشان دهنده وجود شرکتهای رقیب متعدد و نشان دهنده وجود رقابت شدیدتری در بازار محصولات صنعت مورد نظر است. هر چه این شاخص بزرگتر باشد نشان دهنده آن است که تعداد شرکتهای کمی بر بازار محصولات آن صنعت حکمفرما بوده و رقابت اندکی وجود دارد. شاخص مذکور به شرح زیر اندازهگیری میشود.
■(〖HHI〗_jt&= )∑_(i=1)^Nj▒S_ijt^2
که در آن
S_ijt: سهم بازار شرکت i در صنعت j و در سال مالی t میباشد. سهم بازار شرکت در هر سال از تقسیم فروش خالص شرکت بر فروش خالص صنعتی که شرکت در آن فعالیت میکند، حاصل میشود.(جاواخادزه,2013)
1-7-3- روش تحقیق
برای آزمون فرضیات تحقیق نخست با استفاده از آمار توصیفی متغیرهای تحقیق، شرکتهای نمونه را بر اساس هر یک از متغیرهای مستقل تحقیق به گروههای چهارگانه (بر اساس چارک متغیرها) تقسیمبندی کرده و سپس با استفاده از آزمون مقایسه میانگین، به مقایسه میانگین هموارسازی سود تقسیمی در میان گروههای مختلف پرداخته میشود (جاواخادزه، 2013). سپس با استفاده از مدلهای رگرسیونی چندگانه زیر مجدداً فرضیات تحقیق مورد آزمون قرار خواهد گرفت تا مبنای منطقی جهت اظهار نظر در خصوص تایید یا رد فرضیات تحقیق فراهم آید (جاواخادزه، 2013).
SOA_it=∝+β_1 MB_it+β_2 Cash_it+β_3 DivLVL_it+β_4 FrCash_it+β_5 Tang_it+β_6 〖EBIT_Vol〗_it+β_7 〖Return_Vol〗_it+β_8 Turnover_it+β_9 Age_it+β_10 Size_it+ε_it
SOA_it=∝+β_1 HHI_it+β_2 〖industry_Return_Vol〗_it+β_3 MB_it+β_4 Cash_it+β_5 DivLVL_it+β_6 FrCash_it+β_7 Tang_it+β_8 〖EBIT_Vol〗_it+β_9 Turnover_it+β_10 Age_it+β_11 Size_it+ε_it
در مدلهای فوق:
SOA_it : معیار سنجش هموارسازی سود تقسیمی است که بر اساس مدلهای لاینتنر (1956) و لیری و میشلی (2011) اندازهگیری میشود.
MB_it : نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری شرکت
Cash_it : میزان وجوه نقد نگهداری شده که از طریق نسبت وجوه نقد به جمع داراییها، تعریف عملیاتی میشود.
DivLVL_it : سطح تقسیم سود شرکت است و بر اساس نسبت سود تقسیمی به سود خالص مورد اندازهگیری قرار میگیرد.
FrCash_it : جریانات نقد آزاد که از طریق نسبت سود عملیاتی به جمع داراییها محاسبه میشود.
Tang_it : نسبت داراییهای مشهود (اموال، ماشینآلات و تجهیزات) به جمع داراییها
〖EBIT_Vol〗_it : نوسان در سود شرکت است که بر اساس انحراف معیار سود قبل از بهره و مالیات شرکت در دوره تحقیق، تعریف عملیاتی میشود.
〖Return_Vol〗_it : این متغیر که بیانگر میزان نوسان در بازده سهام شرکت است بر اساس انحراف معیار سالانه بازده ماهانه سهام اندازهگیری میشود.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Turnover_it : این متغیر بیانگر گردش سهام شرکت طی سال است که بر اساس میانگین سالانه نسبت حجم معاملات ماهانه به جمع سهام صادر شده، مورد سنجش قرار میگیرد.
Age_it : این متغیر که نشان دهنده سن شرکت میباشد از طریق لگاریتم طبیعی تعداد سالهای پذیرش شرکت در بورس اوراق بهادار تهران اندازهگیری میشود.
Size_it : اندازه شرکت که از طریق لگاریتم طبیعی جمع داراییهای شرکت در پایان دوره مورد اندازهگیری قرار میگیرد.
〖HHI〗_it : شاخص اندازهگیری سطح رقابت در هر صنعت است که بر اساس شاخص تمرکز هرفیندال محاسبه میشود، هرچه مقدار این شاخص کوچکتر باشد نشان دهنده سطح رقابت بالاتری در آن صنعت است.
〖industry_Return_Vol〗_it : این متغیر که نشان دهنده نوسان در بازده سهام هر صنعت است از طریق انحراف معیار سالانه بازده ماهانه شرکتهای حاضر در هر صنعت محاسبه میگردد.
از آنجائی که از دو مدل (معیار) برای سنجش هموارسازی سود تقسیمی استفاده میشود، مدلهای تحقیق بر اساس هر یک از معیارهای سنجش هموارسازی سود تقسیمی مورد ارزیابی قرار میگیرند.
جنبههای جدید و نوآوری تحقیق
پژوهش حاضر به آزمون تجربی هموارسازی سود تقسیمی در قالب دو تئوری نمایندگی و عدم تقارن اطلاعاتی در شرکتهای ایرانی میپردازد و برخلاف پژوهشهای پیشین که به بررسی سیاستهای تقسیم سود، عوامل مؤثر بر تقسیم سود و تأثیر تقسیم سود بر قیمتهای سهام در بورس پرداخته اند، پژوهش حاضر ضمن در نظر داشتن موارد قبلی به بررسی دلایل و شرایط وقوع هموارسازی سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است که در نوع خود جدید بوده و در ایران سابقه نداشته است. از دیگر سو مدلهای مورد استفاده جهت اثبات فرضیات تحقیق نیز تاکنون در تحقیقات داخلی به کار گرفته نشده است که از این حیث نیز جدید میباشد.
کاربرد نتایج تحقیق
مدیران شرکتها، سرمایهگذاران، محققین، پژوهشگران و دانشجویان از بهرهوران اصلی این پژوهش خواهند بود.
1-10-ساختارکلی تحقیق
در فصل اول کلیات تحقیق ارائه شد. مقدمه، بیان مسأله، اهمیت و ضرورت انجام تحقیق، قلمرو تحقیق، فرضیهها و تعریف عملیاتی متغیرها، مورد بررسی قرار گرفت.
در فصل دوم ضمن بیان مقدمه، مفاهیم نظری تحقیق تشریح و تبیین میشود. در ادامه با مروری بر ادبیات تحقیق، پژوهشهایی که پیرامون موضوع تحقیق صورت گرفته است، مورد بررسی قرار میگیرد.
در فصل سوم ابتدا قلمرو زمانی تحقیق، فرضیهها و متغیرهای تحقیق تشریح میگردد. سپس به بیان روش انجام تحقیق، جامعه و نمونه آماری پرداخته و درنهایت روش گردآوری اطلاعات و تجزیه وتحلیل دادهها و آزمون سؤالات ارائه میگردد.
فصل چهارم به تجزیه و تحلیل نتایج اختصاص یافته است. چگونگی طبقهبندی اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها از طریق بکارگیری روشها و مدلهای آماری مورد استفاده، اشاره شده و در نهایت نتایج آزمون فرضیهها ارائه میشود.
در فصل پنجم خلاصه تحقیق بیان میشود و نتیجهگیری و بررسی تطبیقی یافتهها ارائه میگردد. در پایان این بخش محدودیتهای تحقیق، پیشنهادها و زمینههای تحقیقات آتی ارائه میشود. پیوستهای تحقیق شامل اطلاعات استفاده شده، منابع مآخذ و سایر جداول پیوست ارائه میشود.

فصل دوم:
مبانی نظری و
پیشینه تحقیق
2ـ 1ـ مقدمه
تصمیم شرکت در مورد اینکه چه میزان سود می‌تواند به عنوان سود تقسیمی پرداخت شود و چه میزانی می‌تواند انباشته شود موضوع تصمیم‌گیری در مورد سیاست تقسیم سود می‌باشد. در عمل هر شرکتی سیاست تقسیم سود مربوط به خود را دارد. شرکت‌ها از سود تقسیمی به عنوان مکانیزمی برای علامت‌دهی اطلاعات در مورد چشم‌انداز‌های رشد و ثبات شرکت به استفاده کنندگان بیرونی استفاده می‌کنند. برای تهیه گزارشهای مالی به روش نوین، سود به عنوان شاخصی از عملکرد شرکت موردتوجه قرار می‌گیرد. سودهای گذشته و الگوهای تقسیم سود پیش‌فرض، نقش مهمی را دراطلاعات فراهم شده بوسیله تغییر در سیاست تقسیم سود ایفا می‌کنند. هدف‌های اصلی گزارشگری سود عبارتند از:
الف ـ استفاده از سود به عنوان معیار سنجش کارایی مدیریت،
ب ـ استفاده از سود تاریخی برای پیش‌بینی آینده شرکت و یا سود قابل تقسیم در آینده و
ج ـ استفاده از سود به عنوان معیاری برای سنجش میزان موفقیت‌های شرکت در تحقق اهداف خود.
استاندارد مفاهیم حسابداری مالی شماره یک بر اساس این فرض قرار دارد که سودحسابداری معیار مناسبی از عملکرد شرکت است و می‌توان برای پیش‌بینی جریان‌های نقدی آینده از آن استفاده کرد. اگر سرمایه بکار گرفته شده در شرکت در سال‌های پیاپی ثابت بماند، در این حالت می‌توان برای تعیین کارایی از عدد سود استفاده کرد و می‌توان سودهای جاری را با سودهای گذشته مقایسه کرد. شرکت‌های تازه تاسیسی که برای بار اول متحمل زیان می‌شوند اما سود تقسیمی را کاهش نمی‌دهند، در حال بازیابی منافع مثبت هستند. در مقابل شرکت‌های تازه تاسیس که سودهای تقسیمی را کاهش می‌دهند به گزارش کردن زیان ادامه می‌دهند. بنابراین، زیان‌های پس از جریان مثبت درآمد و سود تقسیمی، شاخصی نامطمئن از درآمدهای آینده هستند.( اسکینر، 2010 )
مدیران سودهای شرکت را به منظور سرمایه‌گذاری مجدد و کاهش هزینه‌های تأمین مالی برای فرصت‌های سرمایه‌گذاری به میزان معقول نگهداری می‌کنند، یا بخشی از آن را به عنوان سود تقسیمی اعلان می‌کنند، که توزیع سود منابع در دسترس برای سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد. رویکرد سرمایه‌گذاری مجدد سود موجب رشد واحد اقتصادی، و رویکرد توزیع سود موجب جذب سهامداران بالقوه می‌شود.(ساواساوو، 2006 )
2ـ 2ـ مبانی نظری تحقیق
2ـ 2ـ 1ـ هموارسازى سود
الگوهای سود و سودهای تقسیمی خصوصیات ارزشی شرکت را دارند و بوسیله بازار ارزش‌گذاری می‌شوند،. بنابراین بر سیاستهای تصمیم‌گیری مدیریت تاثیر می‌گذارند. بخصوص زمانی که این الگوها تجزیه می‌شوند. به نظر می‌رسد الگوهای افزایش سود و سود تقسیمی با پاداش‌های بیشتر بازارمرتبط است. تمرکز مدیران بر ثابت نگه داشتن یا افزایش سودها، صرف نظر از سودهای غیر‌منتظره در رابطه با هموارسازی سودهای تقسیمی است و در انحراف از سیاست‌های تقسیم سود ایجاد شده تردید دارند. با توجه به اینکه مدیران متمایل به تجزیه تعهدات در دست اجرا به صورت توزیع‌های منظم سود هستند، کاهش در سود تقسیمی نشانه‌ای قابل اتکا است از اینکه مدیران انتظار دارند سودآوری شرکت کاهش یابد ( دی آنجلو، 1992 )
با توجه به اینکه مدیران علاقه‌مند به اجتناب از کاهش سود تقسیمی در رابطه با سودهای تاریخی هستند، بنابراین، اولاً کاهش در سود تقسیمی نیازمند اطلاعات بیشتری در رابطه باسودهای آینده با استفاده از جریان درآمدها و سودهای تاریخی است و ثانیاً در حالتی که انتظارمی‌رود مشکلات مربوط به سود موقتی نبوده و ادامه داشته باشد، وقفه در تقسیم سود تنها زمانی تعهد می‌شود که کاهش در سودها ناچیز باشد.
( جاس، 2004 )
شناسایی درآمدهای ناچیز یا زیان، منبع عدم تقارن اطلاعاتی است و این موضوع نقش سودهای تقسیمی را در توصیف سودهای آینده پررنگتر می‌سازد. تغییرات سیاست تقسیم سود زمانی که هزینه‌ی پرداخت سود بالا باشد، منبع اطلاعاتی بهتری است زیرا سودهای تقسیمی پرداختی برای بعضی از شرکت‌ها خیلی هزینه‌بر است تاکید اصلی بر اثبات تاثیر درآمد منفی بر روی تصمیم پرداخت سود و اطلاعات تجربی ایجاد شده بوسیله کاهش در سود تقسیمی مربوط به درآمدهای آینده است. در مواجهه با کاهش درآمد، توانایی درآمدهای جاری برای نشان دادن درآمدهای آینده تنها به کیفیت سود بستگی ندارد، بلکه با بکارگیری آن می‌توان، ( 1) سیاست تقسیم سود و ( 2) یکنواختی شرکت در ایجاد درآمدهای مثبت و توزیع آنها به شکل سود نقدی، را بررسی کرد. به دلیل اینکه مدیران مایل به تقسیم سود مربوط به درآمدهای قبلی هستند، احتمال کاهش سود احتمالا مرتبط با مشکلات درآمدی مورد انتظار است، و به این معنی است که، انتظار می‌رود اهمیت کاهش درآمدهای اضافی محتوای اطلاعاتی بیشتری در توصیف احتمال کاهش پرداخت سود تقسیمی قبل از کاهش درآمدها داشته باشد.
سیاست تقسیم سود، صرف نظر از الگوهای درآمدی و تقسیم سود، در توصیف درآمدهای آینده دارای محتوای اطلاعاتی است، اما اطلاعات تجربی ایجاد شده بوسیله سودهای تقسیمی به طور معنی‌داری در شرکت‌های تازه تاسیس بیشتر است و نشان دهنده‌ی این است که، تغییرات در سیاست تقسیم سود توانایی درآمدهای جاری را در پیش‌بینی درآمدهای آینده باتوجه به الگوهای تاریخی درآمد و سود، افزایش می‌دهد. با استفاده از یک تحلیل منطقی می‌توان نشان داد که کاهش در سود با توجه به کاهش یا قطع پرداخت سود برای شرکت‌های پایدار نسبت به شرکت‌های با پایداری کمتر، دارای محتوای اطلاعاتی بیشتری است. کاهش در سود بیانگر این است که شناسایی درآمدهای پایین مرتبط با ادامه فعالیت که احتمالا قطع تقسیم سود را باعث می‌شود، بر خلاف مشکلات مالی زودگذر است. زمانی که کاهش درآمد شامل تجزیه درآمدهای ثابت به الگوهای یکنواخت است، اثر آن بر تصمیم‌های مربوط به سیاست تقسیم سود بیانگر درآمدها و سودهای تاریخی است. علیرغم حجم گسترده‌ی تحقیقات صورت گرفته در طول این سالها، هنوز مشخص نشده است که چگونه تغییر در سیاست تقسیم سود چشم‌انداز مربوط به درآمدهای آینده رانشان می‌دهد. اگرچه به طور عام پذیرفته شده است که سیاست تقسیم سود اطلاعات را به سرمایه‌گذاران منتقل می‌کند، اما مطالعات اخیر این حقیقت را به طور شفاف بیان نمی‌کند. ( اسکینر، 2004 )
دی آنجلو و همکاران بیان می‌کنند، زمانی که شرکت‌های سودآور کاهش در سود را اعلام می‌کنند، تغییرات در تقسیم سود به طور قابل اتکایی به عنوان یک سیاست سنجیده نسبت به تداوم سیاست‌های شکل گرفته قبلی برای ثابت نگه داشتن سود تقسیمی در نظر گرفته می‌شود که مدیریت آن را تغییر داده است. افزون بر این، می‌توان گفت که تغییرات سود تقسیمی اطلاعات تجربی درباره‌ی چشم‌اندازهای آینده‌ی سود فراهم می‌کند که بوسیله درآمدهای جاری ایجاد می‌شود. این بحث دلالت بر این موضوع دارد که تغییرات در سود تقسیمی زمانی که کاهش در درآمدها با توجه به درآمدهای ناپایدار و وقایع مربوط به سود شناسایی می‌شوند، به عنوان یک تغییر ساختاری مورد انتظار در نظر گرفته می‌شود. با وجود اینکه دی آنجلو وهمکاران بیان می‌کنند که ارتباط مثبتی بین محتوای اطلاعاتی سودها و درآمدهای تاریخی والگوهای تقسیم سود وجود دارد، اما این موضوع به طور کامل اثبات نشده است.
یکنواختی الگوهای تاریخی تقسیم سود توسط مدیران و سرمایه‌گذاران تعیین می‌شود، واین یکنواختی بر سیاستهای تصمیم‌گیری و انتظارات سرمایه‌گذار اثر می‌گذارد. زیرا بعضی ازالگوها که مسیر رشد را در طول زمان منعکس می‌کند، خصوصیات شرکت مانند رشد و ریسک، بدون احتمالات مربوط را دربر می‌گیرد. بنابراین، زیان‌ها و درآمدهای جاری کاهش یافته نشانه‌ای از عملکرد ضعیف آینده است و این حالت زمانی به وقوع می‌پیوندد که کاهش در درآمدها شامل تجزیه الگوهای ثابت یا تصاعدی درآمدهای قبلی است.
( دی‌آنجلو، 2006 )
زمانی که درآمدها کاهش می‌یابد، سیاست تقسیم سود باید بتواند سودآوری آینده‌ی شرکت‌های سودآور و پرداخت کننده‌ی سود را نسبت به شرکت‌های با پایداری کمتر، بهترنشان دهد، زیرا الگوهای ایجاد شده‌ی درآمدهای تاریخی کاهش در درآمد را به عنوان وضعیتی غیرعادی نشان می‌دهند، برای نمونه، زیان از یک ترکیب درآمدی مثبت پیروی می‌کند، یا کاهش در درآمد ناشی از یک رشته درآمدهای ثابت یا افزایشی است و کاهش درآمد بیانگر این است، در شرکتی که سود تقسیمی آن کاهش یافته است، توانایی درآمدهای جاری برای پیش‌بینی درآمدهای آینده افزایش می‌یابد. بنابراین، با کاهش در درآمدها، سیاست تقسیم سود باید توانایی درآمدهای جاری را در پیش‌بینی درآمدهای آینده افزایش دهد و این بیانگر تاریخچه الگوهای تاریخی سود و درآمد است.
کاهش سود دربرگیرنده‌ی نشانه‌های نامساعدی درباره‌ی عملکرد آینده‌ی شرکت‌های پایدار نسبت به ناپایدار است. فرض بر این است که مدیران مایل به تعهد کاهش در سود مرتبط با سودهای تاریخی و الگوهای تقسیم سود هستند. بنابراین، زیان‌های رخداده و کاهش در سود باید نشانه قوی‌تری درباره‌ی وجود مشکلات درآمدی برای شرکت‌های پایدار در مقابل ناپایدار باشد.( لینتنر، 1956 )
ارتباط مطرح شده بین کاهش سود، مشکلات مداوم درآمدها، درآمدهای تاریخی والگوهای تقسیم سود، باید در ارتباط بین کاهش درآمدهای جاری و احتمال کاهش سود تقسیمی نیز منعکس شود، و آن زمانی است که شناسایی درآمدهای پایین نتیجه‌ی اقلام غیرعادی زودگذر نیست بلکه ناشی از عدم کارایی ساختاری است که به طور منظم باعث حذف درآمدها می‌شود و سپس درآمدهای معوق کاهش یافته و در نهایت احتمال کاهش سود تقسیمی افزایش می‌یابد، مثل درآمدهای قبل از اقلام خاص و غیر مترقبه. تمایل مدیریت به کاهش سود زمانی که تاریخچه‌ی درآمدها و سودهای تاریخی، بلندمدت بوده و شرکت دارای سودهای معلق می‌باشد، بیشتر بوده و محتوای اطلاعاتی بیشتری برای کاهش یا حذف سودهای پرداختی در مقایسه با شرکت‌های ناپایدار دارد. از سوی دیگر، در شرکت‌هایی که متحمل زیان شده‌اند یا درآمد آنها کاهش یافته است، اهمیت درآمدها باید اثر بیشتری بر احتمال کاهش سود در الگوهای تاریخی درآمدها و سودهای پرداختی داشته باشد.
پرداخت کنندگان سود به احتمال پایینی زیان را گزارش می‌کنند و زیان‌هایی که آنهاگزارش می‌کنند، زیان‌های موقتی ناشی از اقلام خاص است. دی‌آنجلو نشان داد که زیان‌ها پس از یک جریان طولانی درآمدی قابل اتکا نیستند. به این معنی که بیانگر درآمدهای آینده نیستند، زیرا شرکت‌های زیان‌ده معمولا واکنش درآمدی نسبت به زیان‌های اولیه دارند. ( اسکینر، 2010 )

2ـ 2ـ 1ـ 1ـ تئوری‌های پرداخت سودسهام5
اهداف شرکت‌ها از پرداخت سود سهام متفاوت بوده و ممکن است برای جذب مشتریان خاص یا انتقال اطلاعات به بازار باشد و یا فقط بازده وجوه نقد مازاد برای همه سهامداران را به طور منصفانه درپی داشته باشد. به این جهت، هیچ‌یک از تئوری‌های سود سهام به تنهایی نتوانسته است از سایر تئوری‌های دیگر موفق‌تر باشد و علت آن احتمالاً به وجود انگیزه‌های متفاوت برای پرداخت سود سهام برمی‌گردد. تئوری‌های توزیع سود به سه دسته تقسیم شده‌اند:
1ـ مدل‌های اطلاعات کامل ـ عامل مالیاتی6
2ـ مدل‌های رفتاری7
3ـ مدل‌های عدم تقارن اطلاعاتی8
در ادامه، درباره هریک از مدل‌ها به صورت مختصر بحث شده است. ( فرانکفورتر و وود، 2002 )

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید