1-8-7حاکمیت شرکتی17
1-8-8هیئت‌مدیره17
1-8-8-1 رئیس هیئت‌مدیره18
1-8-8-2 اعضای موظف هیئت‌مدیره18
1-8-8-3 اعضای غیر موظف هیئت‌مدیره18
1-9روش‌شناسی تحقیق18
1-10دوره زمانی تحقیق26
1-11قلمرو مکانی تحقیق26
1-12قلمرو موضوعی تحقیق26
1-13جامعه و نمونه دادها26
1-14روش گردآوری و آماده سازی داده‌ها27
1-15روش تجزیه و تحلیل داده‌ها27
1-16خلاصه مطالب فصل اول28
فصل دوم29
مروری بر ادبیات تحقیق29
1-2مقدمه30
2-2 بازیگران عرصه حاکمیت شرکتی31
1-2-1هیئت‌مدیره‌ها32
2-2-2 روند تغییرات نقش هیئت‌مدیره32
3-2-2 تفکیک وظایف رییس هیئت‌مدیره و مدیرعامل34
4-2-2نقش مدیران غیر موظف (غیر اجرایی) در حاکمیت شرکتی35
3-2 انگیزه‌های مدیریت سود37
4-2طبقه‌بندی مدیریت سود41
1-4-2 انواع روش‌های مدیریت سود41
5-2 انواع مدیریت سود46
1-5-2هموارسازی سود50
6-2 اقلام تعهدی اختیاری55
1-6-2حسابداری تعهدی و مدیریت سود55
2-6-2اقلام تعهدی57
3-6-2کشف و اندازه‌گیری مدیریت سود با اقلام تعهدی اختیاری59
7-2 تاریخچه پیش‌بینی سود61
8-2 سود سهام پیش‌بینی‌شده63
1-8-2 اهمیت سود سهام پیش‌بینی‌شده64
2-8-2روش‌های پیش‌بینی سود65
9-2خطای پیش‌بینی سود68
10-2 عوامل موثر بر خطای پیش‌بینی سود71
11-2تحقیقات تجربی در ارتباط با پیش‌بینی سود در ایران75
12-2تحقیقات تجربی در ارتباط با پیش‌بینی سود در سایر کشورها77
فصل سوم80
روش‌ اجرای تحقیق80
1-3 مقدمه81
2-3- فرضیه‌های تحقیق81
3-3 مدل تحقیق82
4-3 شیوه اندازه‌گیری متغیرها88
5-3 روش تحقیق88
6-3- متغیرهای مورد بررسی89
1-6-3) متغیر(های) وابسته تحقیق90
2-6-3) متغیر(های) مستقل تحقیق90
3-6-3) متغیر(های) کنترل تحقیق90
7-3- جامعه آماری و روش نمونه‌گیری93
8-3- روش‌های جمع‌آوری اطلاعات و داده‌ها96
1-8-3- منبع اطلاعات96
2-8-3- آماده سازی اطلاعات97
9-3- روش‌شناختی تحقیق (تجزیه و تحلیل داده‌ها)98
1 ـ 9 ـ 3 ـ تحلیل همبستگی پیرسون و رگرسیون ساده خطی99
10-3- نرم‌افزارهای تجزیه و تحلیل102
11-3. خلاصه فصل سوم102
فصل چهارم104
تجزیه و تحلیل داده‌ها104
1-4 مقدمه‏105
2 ـ 4 شاخصهای توصیفی متغیرها105
3 ـ 4 روش آزمون فرضیههای تحقیق108
4 ـ 4 تجزیه و تحلیل فرضیههای تحقیق109
5 ـ 4 بررسی فرض نرمال بودن متغیرها109
1-5-4آزمون تغییر هیئت‌مدیره و مدیریت سود110
2-5-4آزمون خطای پیش‌بینی سود112
6ـ 4 خلاصه تجزیه و تحلیل فرضیهها به تفکیک114
1ـ 6ـ4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اصلی اول114
2 ـ 6 ـ 4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اصلی دوم118
3 ـ 6 ـ 4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اصلی سوم122
1-5- مقدمه129
2-5 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه130
4-2-5جمع‌بندی نتایج آزمون فرضیه‌ها135
3-5-نتیجه‌گیری کلی پژوهش136
4ـ5 پیشنهادها136
3 ـ 4 ـ 5 پیشنهادهایی برای پژوهشهای آتی137
منابع فارسی139
منابع لاتین142
فهرست نمودارها
نمودار(1-2): انواع هموارسازی سود55
نمودار(2-2) عوامل مؤثر بر خطای پیش‌بینی سود75
نمودار (1-4): نمودار هیستوگرام متغییر مدیریت سود قبل از تبدیل111
نمودار (2-4): نمودار هیستوگرام متغییر مدیریت سود بعد از تبدیل112
نمودار (3-4): نمودار هیستوگرام متغییر خطای پیش‌بینی سود قبل از تبدیل113
نمودار (4-4): نمودار هیستوگرام متغییر خطای پیش بینی سود بعد از تبدیل114

نمودار (5ـ4): آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون118
نمودار (6ـ4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون123
نمودار (7ـ4): آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون128
فهرست جداول
جدول 1-3 : شرکت‌های نمونه95
جدول (2 ـ 3 ) ویژگی متغیرهای تحقیق101
جدول (1ـ4): شاخص‌های توصیف‌کننده متغیرهای تحقیق، شاخص‌های مرکزی، شاخصهای پراکندگی و شاخص‌های نمودار توزیع (آماری)107
جدول (2ـ 4): شاخص‌های توصیف‌کننده متغیرهای تحقیق، شاخصهای مرکزی، شاخصهای پراکندگی و شاخص‌های نمودار توزیع (آماری)108
نگاره (3-4)آزمون کولموگروف – اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن متغیر مدیریت سود111
نگاره (4-4): آزمون کولموگروف – اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن متغیر مدیریت سود تبدیل‌شده112
نگاره (5-4)آزمون کولموگروف – اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن متغیر خطای پیش‌بینی سود113
نگاره (6-4): آزمون کولموگروف – اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن متغیر خطای پیش‌بینی سود تبدیل‌شده114
جدول (7 ـ 4): ضریب همبستگی، ضریب تعیین تعدیل‌شده و آزمون دوربین ـ واتسون115
جدول (8ـ4) : تحلیل واریانس رگرسیون116
جدول (9ـ4): ضرایب معادله رگرسیون برای متغیرهای تغییر هیئت‌مدیره و مدیریت سود117
جدول (10 ـ 4): ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل‌شده و آزمون دوربین ـ واتسون119
جدول (11 ـ 4): تحلیل واریانس رگرسیون120
جدول (12 ـ 4) ضرایب معادله رگرسیون121
جدول (13ـ4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل‌شده و آزمون دوربین ـ واتسون124
جدول (14ـ4): تحلیل واریانس رگرسیون125
جدول (15ـ4) ضرایب معادله رگرسیون126
جدول (1-5) خلاصه فرضیه 1131
جدول (2-5) خلاصه فرضیه 2133
جدول (3-5) خلاصه فرضیه3135
چکیده
سود حسابداری یکی از اقلام مهم صورت های مالی است که استفاده کنندگان از صورتهای مالی آن را به عنوان مبنایی برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی به کار می برند. پیش بینی سود به وسیله مدیریت، از مهمترین منابع اطلاعاتی سرمایه گذاران و سایر اشخاص به شمار می رود، زیرا در بازارهای سرمایه، یکی از عمده ترین راه های دستیابی بسیاری از سرمایه گذاران به اطلاعات شرکت ها، اعلامیه ها و اطلاعیه هایی است که از جانب شرکتها در رابطه با اعلام سود پیش بینی شده هر سهم منتشر می شود. اگر پیش بینی های سود به وسیله مدیریت از دقت لازم برخوردار باشد می تواند به بهبود فرآیند تصمیمگیری استفاده کنندگان از گزارش های حسابداری منجر گردد.
سازوکارهای حاکمیت شرکتی برکیفیت اطلاعات افشا شده توسط شرکت ها، از جمله اطلاعات مربوط به پیش بینی های سود اثر می گذارند. افشای اطلاعات مالی شفاف، مشکلات و مسائل نمایندگی را از طریق کاهش عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیریت و سهامداران به حداقل می رساند. در مقابل، افشای ضعیف اطلاعات مالی اغلب باعث گمراهی سهامداران و در نتیجه تأثیرات نامطلوبی بر ثروت آنان میگردد. بنابراین، می توان گفت حاکمیت شرکتی عاملی است که می تواند باعث بهبود کیفیت اطلاعات ارائه شده توسط مدیریت گردد. دقت پیش بینی های سود توسط مدیریت در شکل گیری اعتماد سرمایه گذاران به افشا پیش بینی سود یک فاکتور حیاتی به شمار می رود. ما در این پژوهش تغییر اعضای هیئت مدیره را به عنوان ابزار حاکمیت شرکتی در نظر گرفته ایم تا بتوانیم از این طریق میزان دقت پیش بینی سود را برآورد نماییم.
تغییر در اعضای هیئت مدیره اغلب به دلیل تغییر در سرمایه گذاران و یا عملکرد ضعیف اعضا می باشد، بنابر این اعضای هیئت مدیره برای نمایش عملکرد قوی خود نسبت به اعضای سابق، سعی می نمایند عملکرد سال آتی شرکت را بهتر نمایش دهند. در نتیجه اغلب به دستکاری سود می پردازند و در سال اول حضور اعمال مدیریت سود کاهشی می نمایند.
موضوع پژوهش حاضر «بررسی نقش انگیزه های مدیریت سود بر خطای پیش بینی سود» می باشد. دراین پژوهش به بررسی رابطه بین مدیریت سود و خطای پیش بینی سود با حضور و بدون حضورمتغیرتغییر هیئت مدیره پرداخته شده است. قلمرو مکانی تحقیق شامل شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران می باشد. قلمرو زمانی نیز فاصله بین سال های 1385 تا 1390 را دربرمی گیرد. هدف تحقیق بررسی تأثیر و رابطه ی مدیریت سود و تغییر هیئت مدیره، مدیریت سود و خطای پیش بینی سود می باشد. تحقیق شامل دو متغیر مستقل (مدیریت سود و تغییر هیئت مدیره)، متغیروابسته (مدیریت سود و خطای پیش بینی سود) و متغیرهای کنترل می باشد. در فرضیه اول به بررسی رابطه بین مدیریت سود با تغییر هیئت مدیره، در فرضیه دوم به بررسی رابطه بین خطای پیش بینی سود با مدیریت سود و در فرضیه سوم به بررسی رابطه بین خطای پیش بینی سود و تغییر هیئت مدیره می پردازیم. اطلاعات به دو طریق کتابخانه ای و میدانی جمع آوری گردیده است. با توجه به اینکه تحقیق بر مبنای هدف، کاربردی و برحسب روش توصیفی است. متغیر مدیریت سود با استفاده از مدل جونز،1995 ارزیابی قرار گرفت. برای آزمون فرضیه های پژوهش از مدل های رگرسیون در سطح معنی داری 95 درصد استفاده شده است. لازم به توضیح است که از ضرایب هبستگی پیرسون و اسپیرمن در سطح معنی داری 95 درصد نیز استفاده شده است. مورد آزمون قرار گرفتند. نتیجه حاصل از آزمون نشان داد که فرضیه های اول و دوم تأیید شدند و فرضیه سوم رد شده است.

فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
بورس اوراق بهادار تأثیرپذیری زیادی از تغییر چرخههای اقتصادی دارد. مدیران سرمایهگذاری و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی که در این بازار به معاملات سهام و سایر داراییهای مالی میپردازند، برای حفظ و افزایش ارزش سبد سرمایهگذاری خود نیاز به بررسی عوامل مختلف مؤثر بر بازده سرمایهگذاریهای خوددارند.
یکی از اهداف اطلاعات حسابداری کمک به استفاده‌کنندگان در پیشبینی جریانهای نقد ورودی آتی به واحد تجاری و به تبع آن پیشبینی بازده سرمایهگذاری است. بخشی از متغیرهای تأثیرگذار بر بازده سهام شرکتها در بازار سهام ناشی از اطلاعات مالی است که از طریق سیستم حسابداری تهیه میشود. میزان تأثیر این اطلاعات بسیار پیچیده و تا حدی ناشناخته است. اگر اطلاعات حسابداری برای تعیین بازده سودمند باشد در آن صورت تغییرات در دادههای حسابداری باید سبب تغییر در بازده سهام شرکتها شود.
تصمیمگیرندگان برای اتخاذ تصمیمات صحیح و دقیق، نیازمند اطلاعاتی مفید و سودمند هستند. بالتبع بیشتر اطلاعات باید از طریق گزارشهای مالی شرکت در اختیار آنها قرار گیرد. اکثر استفادهکنندگان بر اقلامی تأکید دارند که تصور میکنند مربوطترین اطلاعات است. اطلاعات مربوط به سود هر سهم، از نظر بیشتر استفادهکنندگان با اهمیت و مربوط محسوب میشود. مشاهدات مستقیم و غیرمستقیم مؤید این است که سود هر سهم گزارش‌شده و سود هر سهم پیش‌بینی‌شده بر قیمت بازار سهام عادی اثر مستقیم میگذارد و سرمایهگذاران خواستار این اطلاعات هستند. مدیریت موظف است علاوه بر سود هر سهم ارائه‌شده از طریق صورتهای مالی، برآورد آتی از دورنمای شرکت در قالب سود هر سهم پیش‌بینی‌شده را در اختیار استفادهکنندگان بگذارد.
پیشبینیهای سود هر سهم در سرمایهگذاریها از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا در شیوههای ارزیابی سهام، عامل مهمی تلقی میشود و در بیشتر موارد، جزء اساسی روشهای انتخاب سهام میباشد. اهمیت این پیشبینی به میزان انحرافی بستگی دارد که با واقعیت دارد. هر چه میزان این انحراف کمتر باشد، پیشبینی از دقت بیشتری برخوردار است و این مسئله برای استفاده‌کننده و تهیه‌کننده مهم تلقّی میشود.
تصمیمگیری صحیح سبب میشود سرمایهگذار به انتظارات و توقعات خود از سرمایه برسد و شرکت با ارائه اطلاعات درست میتواند اعتماد استفادهکننده را جلب کند.
بیان مسئله
موضوع تئوری نمایندگی، مطالعه تعرض بین صاحبکار و عامل است. این تضاد از متفاوت بودن اهداف آنان ناشی می شود. در رابطه نمایندگی فرض می شود که هر یک از طرفین سعی دارند منافع خود را حد اکثر کنند. فرض وجود تضاد منافع بین صاحبکار یا مالک و نماینده یا عامل موجب می شود که هر یک سعی در بهینه و حداکثر نمودن منافع خویش باشند.
شیپر (1989) مدیریت سود را مداخله ای هدفمند در فرآیند گزارشگری مالی برون سازمانی با قصد دست یابی به منافع خصوصی، تعریف کرد. همچنین جونز و شارما مدیریت مدیریت سود را این چنین تعریف کردند «مدیریت سود یعنی اعمال قضاوت مدیران در گزارشگری مالی جهت گمراه نمودن برخی از ذینفعان درباره عملکرد اقتصادی شرکت یا تحت تأثیر قرار دادن نتایج قراردادهایی که به ارقام حسابداری گزارش شده وابسته است»(جونز و شارما، 2001).
هما نطور که مشخص است بستر مدیریت سود گزارش های برون سازمانی شرکت هاست و از آنجایی که مسئول تهیه گزارش های برون سازمانی، مدیران ارشد شرکت ها هستند، مسئول مدیریت سود در شرکت ها نیز مدیران ارشد شرکت ها می باشند. به علاوه در تئوری «مدیریت افشای مالی شرکتی»، به خروجی افشای شرکت به دید تابعی از چندین متغیر از جمله ساختار داخلی شرکت و سیاست ها نگریسته می شود و در این تئوری بر نقش کلیدی مدیران ارشد در تعیین موقعیت افشای شرکت تاکید می شود: «وضعیت افشا تحت تأثیر و تأثیرگذار بر چندین عامل سازمانی داخلی است از جمله «تاریخچه شرکت، عملکرد مالی آن، شخصیت و ترجیحات مقامات اجرایی آن»(گیبینز وهمکاران،1990). مدیریت موظف است، علاوه بر سود هر سهم ارائه‌شده از طریق صورت‌های مالی، برآورد آتی از دورنمای شرکت را در قالب سود هر سهم پیش‌بینی‌شده در اختیار استفاده‌کنندگان بگذارد. تصمیم‌گیری صحیح سبب می‌شود، سرمایه‌گذار به انتظارات خود دست‌یافته و شرکت نیز با ارائه اطلاعات درست و به موقع بتواند اعتماد استفاده‌کنندگان را جلب کند (بهرامیان، 1385).
بیان موضوع تحقیق
سود یکی از اقلام مهم و اصلی صورت‌های مالی است که توجه استفاده‌کنندگان را به خود جلب کرده است. سرمایه‌گذاران، اعتباردهندگان، مدیران، کارکنان شرکت، تحلیل گران، دولت و سایر استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی از سود به عنوان مبنایی جهت اتخاذ تصمیمات سرمایه‌گذاری، اعطای وام، سیاست پرداخت سود، ارزیابی شرکت‌ها، محاسبه مالیات و سایر تصمیم‌های مربوط به شرکت استفاده می‌کنند (مشایخ و شاهرخی، 1386).
سود پیش‌بینی‌شده توسط شرکت‌ها باید اطلاعات منطقی، قابل‌اتکا و به موقع فراهم کند تا موجب بهبود تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان از گزارش‌های مالی شود. روش‌های مختلفی برای پیش‌بینی سود هر سهم وجود دارد که عمده‌ترین آن‌ها شامل پیش‌بینی به وسیله مدیران، تحلیل گران و استفاده از مدل های سری زمانی است (رولاند1، 1978). نتایج اکثر تحقیقات نشان می‌دهد پیش‌بینی مدیران یا تحلیل گران نسبت به پیش‌بینی بر اساس مدل های سری زمانی دقیق تر است (مشایخ و شاهرخی، 1386؛ کرگ و مالکیل2، 1968؛ رولاند، 1978). از آن جا که مدل های سری زمانی عملکرد سال‌های گذشته را مبنای پیش‌بینی سود قرار می‌دهند از دقت لازم برخوردار نیستند، اما سود پیش‌بینی‌شده توسط مدیریت بازتابی از پروژه‌های مدیران است که بر ارزیابی دورنمای تجاری شرکت مبتنی و از سوی دیگر کمی و تحقیق پذیر است به همین دلیل از دقت بالایی برخوردار است (خلیفه سلطانی و همکاران، 1389). دقت پیش‌بینی تحلیل گران نیز تحت تأثیر عوامل مختلفی است؛ بولیگر3 (2001) نشان داد که دقت پیش‌بینی تحلیل گران باتجربه آن‌ها و همچنین تعداد شرکت‌هایی که تحلیل می‌کنند، رابطه مستقیم دارد. میزان اطلاعات افشاشده برای مشارکت‌کنندگان بازار نیز بر دقت پیش‌بینی سود تحلیل گران تأثیر می‌گذارد. در مجموع شرکت‌هایی که اطلاعات بیشتری برای استفاده‌کنندگان خارجی منتشر می‌کنند دارای دقت پیش‌بینی سود بیشتری هستند (ساربان‌ها و آشتاب، 1387).
پیش‌بینی سود توسط مدیریت، نوعی افشای اجباری است که اطلاعاتی درباره سود مورد انتظار هر شرکت خاص ارائه می‌کند و جنبهای کلیدی از افشا به شمار می رود (هرست4 و همکاران، 2008). در کشور ایران، بورس اوراق بهادار تهران در سال 1376 طبق بخشنامهای شرکت‌ها را ملزم به ارائه سود هر سهم واقعی سه ماهه و سود هر سهم برآوردی سالانه کرد. بند چ از ماده 5 آئین نامه افشاء اطلاعات شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس در سال 1381 شرکت‌ها را ملزم به ارائه پیش‌بینی سود هر سهم در پایان هر سه ماه، حداکثر 20 روز بعد از پایان دوره سه ماه کرده است (مشایخ و شاهرخی، 1386).
یکی از ابزارهای تعامل مدیران شرکت‌ها با بازار و استفاده‌کنندگان اطلاعات مالی، ارائه اطلاعاتی در مورد پیش‌بینی سود شرکت است که بدین وسیله شرکت‌ها می‌توانند رفتار بازار را تحت تأثیر قرار دهند. از آنجا که بسیاری از تحلیل گران مالی و سرمایه‌گذاران با توجه به پیش‌بینی‌های مدیریت تصمیم‌گیری می‌کنند و سودهای پیش‌بینی‌شده توسط مدیریت در ارزیابی شرکت‌ها و تأثیرگذاری بر قیمت سهام شرکت‌ها معیار بااهمیتی است (کاچ5،2001) باید انتظار داشت مدیران در پیش‌بینی‌های خود نهایت دقت را به عمل آورند (نمازی و شمس الدینی، 1385).
پژوهش انجام‌شده توسط براون6 (1988) نشان داد که مدیران به منظور افزایش دقت پیش‌بینی‌ها از اقلام تعهدی به عنوان ابزاری جهت راست نمایی پیش‌بینی‌ها استفاده می‌کنند. نتایج پژوهش‌های انجام‌شده توسط راگرس و همکاران7 (2005) و گانگ و همکاران8 (2009) نیز بیانگر وجود ارتباط مستقیم و معنی‌دار بین اقلام تعهدی و خطای سود پیش‌بینی‌شده به وسیله مدیران است. از آنجایی که هم پیش‌بینی سود و هم ایجاد اقلام تعهدی هردو دربردارنده درجه زیادی از ذهن‌گرایی مدیریت است، اشتباهات موجود در برآوردهای تجاری مدیریت به احتمال زیادی هم در پیش‌بینی سود و هم در اقلام تعهدی آشکار می‌گردد. ارتباط مثبت بین خطای سود پیش‌بینی‌شده به وسیله مدیران و اقلام تعهدی تا زمانی وجود دارد که دو شرط حفظ شود: اولاً در محیط عملیاتی عدم اطمینان وجود داشته باشد تا جایی که مدیران به طور اجتناب‌ناپذیری خطاهایی در برآورد چشم‌انداز تجاری شرکت مرتکب شوند. ثانیاً، مدیران در خصوص انتقال این برآوردهای ذهنی درباره چشم‌انداز تجاری از طریق اقلام تعهدی و سود پیش‌بینی‌شده، دارای انعطاف باشند. به عبارت دیگر، این انعطاف‌پذیری به مدیران امکان می‌دهد که رویه‌های حسابداری را به منظور رسیدن به آستانه‌های سود، انتخاب کنند. بنابراین، تفاوت در عدم اطمینان عملیاتی و انعطاف‌پذیری گزارشگری مدیریت دارای آثار قابل پیش‌بینی بر ارتباط بین خطای پیش‌بینی سود و اقلام تعهدی بود (گُنگ و همکاران، 2009). به نظر چانگ و همکاران9 (2008) اطلاعات مربوط به پیش‌بینی‌های مدیران نقش مهمی در کاهش عدم تقارن اطلاعاتی موجود بین مدیران و سرمایه‌گذاران بازی می‌کند. این نتیجه حاکی از آن است که سود پیش‌بینی‌شده توسط شرکت‌ها دارای محتوای اطلاعاتی و کارایی بوده و از این جهت اهمیت پیش‌بینی سود حسابداری به دلیل نقش و تأثیر آن در تصمیم‌گیری‌های استفاده‌کنندگان به ویژه سرمایه‌گذاران بارزتر می‌شود.
باید توجه داشت که افراد در جامعه به طور ذاتی درصدد افزایش منافع شخصی خود هستند و مدیران نیز از این قاعده مستثنی نبوده و علاقه مند که در راستای حداکثر کردن منافع شخصی و تثبیت موقعیت شغلی خود، تصویر مطلوبی از وضعیت مالی واحد تجاری به سهامداران و سایر افراد ذینفع ارائه نمایند. مشکل اینجاست که در برخی موارد الزاماً افزایش ثروت مدیران در راستای افزایش منافع سایر ذینفعان از جمله سهامداران نیست. در حقیقت این امر بیانگر عدم همسویی میان منافع مدیران و سایر گروه‌های ذینفع در واحد تجاری می‌باشد. لذا با در نظر گرفتن تئوری تضاد منافع میان مدیران و مالکان، مدیران واحدهای تجاری می‌توانند از انگیزه لازم برای مدیریت سود به منظور حداکثر کردن منافع خود برخوردار باشند. در صورتی که مدیریت سود با اهداف فرصت‌طلبانه توسط مدیران انجام شود، در آن صورت شرکت‌هایی که هزینه‌های نمایندگی بیشتری دارند، مدیریت سود بالایی را نشان خواهند داد. به عبارتی دیگر، میزان مدیریت سود با شدت تضاد نمایندگی رابطه مثبتی دارد؛ اما در صورتی که مدیریت سود در جهت منافع شخصی مدیران نباشد، در آن صورت انتظار می رود که شرکت‌های دارای هزینه‌های نمایندگی بالا، از مدیریت سود پایینی برخوردار باشند، به خاطر اینکه مدیران مدیریت سود را در جهت منافع شخصی خود انجام نمی‌دهند (پرنسیت10 و همکاران، 2008).
بر اساس مطالعات انجام گرفته مهم‌ترین انگیزه‌های مدیریت سود عبارت‌اند از انگیزه‌های پاداش، انگیزه‌های سیاسی، انگیزه‌های قرارداد بدهی (واتس و زیمرمن11، 1986)، انگیزه‌های مالیاتی (پورحیدری و افلاطونی، 1385) و تغییر مدیریت (ولز12، 2002؛ گادفری13 و همکاران، 2003؛ ویلسون و وانگ14، 2010).
هنگامی که شرکت‌ها دچار تغییر مدیریت می‌شوند، احتمالاً مدیریت جدید شرکت به گزارش زیان بیشتر یا کمتر نشان دادن سود، تمایل نشان می‌دهد؛ زیرا یکی از دلایل اصلی تغییر مدیریت قبلی عملکرد ضعیف شرکت بوده است و با مبادرت به چنین عملی اوضاع برای مدیر جدید تغییر چندانی ن کرد. مدیریت جدید با اقداماتی نظیر تهاتر دارایی‌ها، انتقال درآمدها و سود به سنوات آتی، شناسایی هزینه‌های مرتبط با سال‌های آتی، دست‌کاری اقلام تعهدی اختیاری و غیره، سود سال جاری را کاهش و احتمال گزارشگری سود در آینده را افزایش می‌دهد. در سال تغییر مدیریت به منظور پایین آوردن مبنای مقایسه‌ای سال بعد از تغییر، نسبت دادن عملکرد ضعیف به مدیران پیشین و سرزنش آن‌ها، مدیریت منفی سود قابل پیش‌بینی است. در سال بعد از تغییر مدیریت با توجه به این موضوع که قراردادهای پاداش و حق‌الزحمه با توجه به عملکرد سال بعد از تغییر مدنظر قرار می‌گیرد؛ مدیریت افزایشی سود رخ می‌دهد که اصطلاحاً به این پدیده «شستشوی سود15» می‌گویند.
از جمله عوامل موثر بر دقت پیش‌بینی سود اندازه شرکت، رشد شرکت، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار حقوق صاحبان سهام، افق پیش‌بینی، بحران مالی و عملکرد مالی شرکت می‌باشد. شرکت‌هایی که اندازه بزرگ‌تری دارند نسبت به شرکت‌هایی که اندازه آن کوچک‌تر است، پیش‌بینی سود دقیق‌تری دارند، زیرا شرکت‌های بزرگ‌تر کنترل بیشتری بر ساز و کارهای بازار دارند. شرکت‌های بزرگ‌تر نسبت به نوسان‌های اقتصادی از شکنندگی و حساسیت کمتری برخوردار هستند؛ ولی معمولاً شرکت‌های کوچک‌تر نسبت به تغییرات شرایط اقتصادی محیطی از شکنندگی بیشتری برخوردارند، بنابراین انتظار می رود سود پیش‌بینی‌شده شرکت‌های کوچک‌تر نسبت به شرکت‌های بزرگ‌تر از دقت کمتری برخوردار باشد. هم چنین از آن جایی که اندازه شرکت به میزان قابل‌ملاحظه‌ای به اقلام تعهدی اختیاری مربوط است و شرکت‌هایی که از نظر اندازه بزرگ هستند با دقت بیشتری توسط سرمایه‌گذاران و تحلیل گران مالی دنبال می‌شوند، در نتیجه مدیران آن‌ها انگیزه بیشتری برای اجتناب از اشتباهات بزرگ در پیش‌بینی سود از طریق دستکاری اقلام تعهدی اختیاری دارند.
یکی از معیارهای رشد شرکت، تغییرات فروش است که تابع محیط عملیاتی شرکت‌ها می‌باشد. این محیط سرشار از نوسان است. با در نظر گرفتن این نوسان‌ها و عدم اطمینان در محیط عملیاتی شرکت‌ها، فروش دچار نوسان شده و پیش‌بینی‌های مدیران نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
معمولاً آخرین پیش‌بینی سود هر سهم نسبت به اولین پیش‌بینی دارای انحراف کمتری با سود واقعی است؛ بنابراین هرچه فاصله زمانی بین روز پیش‌بینی و روز گزارش سود کمتر باشد دقت پیش‌بینی سود افزایش می‌یابد.
نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار حقوق صاحبان سهام بیانگر فرصت رشد در عملیات شرکت می‌باشد. ارزش شرکت‌های دارای رشد بالا به طور گسترده به جریان‌های نقدی مورد انتظار آتی بستگی دارد و همزمان خطای پیش‌بینی سود نیز با قابلیت رشد شرکت افزایش می‌یابد، زیرا فرصت‌های رشد بلندمدت بر اقلام تعهدی اختیاری اثر دارد.
مدیران شرکت‌هایی که دارای بحران مالی هستند از انگیزه بیشتری جهت فراهم ساختن پیش‌بینی‌های خوش‌بینانه به منظور برآورده ساختن انتظارات بازار نسبت به سود برخوردارند.
مدیران شرکت‌هایی که دارای مشکلات مالی و عملکرد مالی ضعیف هستند به منظور انعکاس مناسب عملیات شرکت اقدام به پیش‌بینی‌های خوش‌بینانه سود می‌کنند.
حال اگر سود پیش‌بینی‌شده توسط شرکت‌ها از دقت کافی برخوردار نباشد موجب نگرانی، سردرگمی و پایین آمدن امنیت سرمایه‌گذاری در بازارهای سرمایه شد و چه بسا بسیاری از سرمایه‌گذاران به دلیل نوسان‌های شدید سود و به ویژه انحراف‌ها و نوسان‌های منفی و به دلیل اتکا بر اطلاعات منتشره دچار ضرر و زیان‌های بسیاری شوند.
با عنایت به اینکه ارزیابی دقت پیش‌بینی سود یکی از مسائل مهم پیش روی سرمایه‌گذاران به منظور سرمایه‌گذاری در سهام مورد نظر محسوب می‌شود، پژوهش حاضر در صدد پاسخ‌گویی به این سؤال است که آیا تغییر هیئت‌مدیره بر دقت پیش‌بینی سود تأثیر دارد؟
اهداف تحقیق
با توجه به توضیحات ارائه‌شده در قسمت شرح و بیان مسئله، اهداف پژوهش حاضر به شرح زیر است:
1- تعیین اثر تغییر هیئت‌مدیره بر مدیریت سود سال جاری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران
2- تعیین تأثیر مدیریت سود بر خطای پیش‌بینی سود سال جاری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران
3- تعیین تأثیر مدیریت سود در سال تغییر هیئت‌مدیره بر خطای پیش‌بینی سود سال جاری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران
4- تعیین اثر سیاست‌های هیئت‌مدیره بر مدیریت سود شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران
اهمیت و ضرورت تحقیق
یکی از هدف‌های اصلی حسابداری ارائه اطلاعاتی است که بتوان با استفاده از آن، رویدادهای تجاری آینده را پیش‌بینی کرد. از دیدگاه روش مبتنی بر پیش‌بینی، برای تدوین و ارائه یک تئوری حسابداری، باید روش‌های گوناگون حسابداری را از نظر توانایی آن‌ها جهت پیش‌بینی رویدادهای اقتصادی یا تجاری ارزیابی کرد.
این پژوهش به دنبال یافتن نقش هیئت‌مدیره و تغییر آن روی دقت پیش‌بینی سود است تا از این طریق بتواند به سرمایه‌گذاران در تصمیم‌گیری کمک کند. سرمایه‌گذاران همواره به دنبال کسب حداکثر سود هستند. یکی از مباحث مهمی که تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران را تحت تأثیر قرار می‌دهد سود پیش‌بینی‌شده توسط مدیریت است، زیرا این عامل اهمیت انکارناپذیری در افزایش ثروت آن‌ها دارد؛ لذا پژوهشگران مالی به دنبال متغیرهایی هستند تا از طریق آن‌ها بتوانند دقت سود پیش‌بینی‌شده توسط مدیریت را با درصد اطمینان بیشتری نسبت به متغیرها و نمونه‌های قبلی بیان کنند.
تا کنون مطالعات بسیاری در زمینه میزان دقت پیش‌بینی سود مدیریت صورت گرفته است. نتایج این مطالعات نشان می‌دهد که متغیرهایی مثل اندازه شرکت، عمر شرکت، ساختار سرمایه، میزان اطلاعات افشاشده، دوره پیش‌بینی، اهرم مالی و… بر دقت پیش‌بینی سود موثر است. این پژوهش به دنبال یافتن نقش هیئت‌مدیره و تغییر آن روی دقت پیش‌بینی سود شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. تا کنون تحقیقی با این عنوان در ایران انجام نشده است. امید است با استفاده از نتایج این پژوهش سرمایه‌گذاران و تحلیل گران مالی بتوانند با انتخاب سهام برتر، سرمایه‌گذاری مطلوبی داشته باشند و حداکثر بازدهی مدنظر را کسب نمایند.
چارچوب نظری تحقیق
در سالهای اخیر نحوه گزارشگری و افشای اطلاعات حسابداری مؤثر بر تصمیمات استفاده‌کنندگان درون سازمانی و برون‌سازمانی مورد توجه محققین حسابداری قرار گرفته است. بسیاری از تحقیقات اخیر به بررسی توان پیشبینی اقلام حسابداری پرداخته است. استفادهکنندگان از صورتهای مالی توجه بیشتر و عمیقتری به قدرت پیشبینی اقلام مندرج در این صورتها داشتهاند. از نظر تحلیلگران مالی، اقلام صورتهای مالی با توجه به میزان توان پیشبینی در تصمیمگیری ارزش دارند.
در این پژوهش برای کشف مدیریت سود از مدل تعدیل‌شده جونز (دچو و همکاران،1995) استفاده شد. آن‌ها استدلال کردند که درآمدها عاری از آزادی عمل ودستکاری نیستند بنابراین پیشنهاد کردند که تغییرات درآمد را از طریق کسر تغییرات حساب‌های دریافتی تعیین کنند.
محاسبه کل اقلام تعهدی شرکت j در سال t از طریق زیر به دست می‌آید:
TAj,t=(∆CAj,t – ∆CL j,t – ∆CaSH j,t + ∆STDEBTj,t – DEPNj,t)
:TAj,t کل اقلام تعهدی بنگاه اقتصادی j در سال t.
: ∆CAj,t تغییرات در دارایی‌های جاری بنگاه اقتصادی j در سال t.
∆CLj,t: تغییرات در بدهی‌های جاری بنگاه اقتصادی j در سال t.
: Cashj,t∆ تغییرات در وجوه نقد بنگاه اقتصادی j در سال t.
STDEBTj,t ∆: تغییرات درحصه جاری بدهی‌های بلندمدت بنگاه اقتصادی j در سال t.
: DEPNj,t هزینه استهلاک سال جاری دارایی‌های ثابت بنا مشهود شرکت j
محاسبه α)آلفا)، ( β بتا) و (γ گاما) که از فرمول زیر به دست می‌آید:
TAj,t / Ajt-1= α (1/ Ajt-1) + β (∆REVit / Ajt-1) + γ (PPEjt / Ajt-1) + εjt
Ajt-1: کل دارایی شرکت j در سال قبل که مقادیر بر حسب آن استاندارد می‌شود.
: REVjt ∆ تغییرات در خالص درآمد (فروش ) شرکت j بین سال جاری و سال قبل
: PPEjt ارزش ناخالص اموال، ماشین‌آلات و تجهیزات شرکت j در سال t
: εjt خطای مدل شرکت j در سال t
محاسبه اقلام تعهدی غیر اختیاری که از فرمول زیر به دست می‌آید و مقادیر α،β و γ به دست آمــــده از مرحله قبل (مرحله 2) در این فرمول جایگزین می‌شود:
NDACj,t = α (1 / Ajt-1) + β[(∆REVit – ∆ RECjt) / Ajt-1] + γ (PPEjt / Ajt-1)
NDAC jt : اقلام تعهدی غیر اختیاری
: RECj,t ∆ تغییرات در خالص حساب‌های دریافتی شرکت j بین سال‌های t و t-1
محاسبه اقلام تعهدی اختیاری که از فرمول زیر به دست می‌آید:
DACj,t = TAj,t – NDACj,t
DACj,t : اقلام تعهدی اختیاری
از دهه 90 تاکنون تحقیقات کاربردی بیشتری در مورد تأثیر متغیرهای حسابداری بر سودمندی اطلاعات حسابداری برای تحلیل گران مالی و سرمایه گذران انجام شده است.
جدول زیر (شماره (1 ـ 1)) برخی از تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته در خود جای داده و چارچوب نظری تحقیق را به اختصار بیان می‌کند.
سالمحقق / محققینمتغیر مورد مطالعهیافتههای پژوهش1983کوپر و تیلور16طول دوره پیشبینی و دقت پیشبینی سودبین طول دوره پیشبینی و دقت پیش‌بینی سود رابطه منفی وجود دارد.1992کوک17اندازه شرکت و دقت پیشبینی سودبین اندازه شرکت و دقت پیشبینی سود رابطه مثبت معناداری وجود دارد.2000هارتنت و رامک18اعتبار حسابرسی و خطای پیشبینی سودبین اعتبار حسابرسی و خطای پیشبینی سود رابطه معنادار منفی وجود دارد.2009یانتی و فلورنس19اندازه شرکت، طول دوره
پیشبینی، صنعت و خطای پیشبینی سود خطای پیشبینی روی عملکرد کوتاه مدت سهام اثر میگذارد.
فرضیه‌های تحقیق
در سال تغییر هیئت‌مدیره، مدیریت سود کاهشی انجام می‌گیرد.
2- میزان مدیریت سود بر میزان خطای پیش‌بینی سود تأثیر دارد.
3- میزان خطای پیش‌بینی سود در سال انتصاب هیئت‌مدیره جدید کاهش می‌یابد.
تعریف تخصصی و عملیاتی واژگان و متغیرهای تحقیق
مدیریت سود20
دی جورج (1999) مدیریت سود را نوعی دست‌کاری مصنوعی سود توسط مدیریت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود برای بعضی از تصمیم‌های خاص، مثل پیش‌بینی تحلیل گران و یا برآورد روند سودهای قبلی برای پیش‌بینی سودهای آتی تعریف کرده است. در این پژوهش منظور از مدیریت سود، مدیریت سود شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده که از طریق مدل تعدیل‌شده جونز (1995) محاسبه شده است.
دقت پیش‌بینی سود21
پیش‌بینی سود هر سهم در سرمایه‌گذاری‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اهمیت این پیش‌بینی به میزان انحرافی بستگی دارد که با واقعیت دارد. هر چه میزان این انحراف کمتر باشد، پیش‌بینی سود از دقت بیشتری برخوردار است (مشایخ و شاهرخی، 1386: 65).
اقلام تعهدی اختیاری22
اقلام تعهدی اختیاری به درآمدها و هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که مستلزم ورود یا خروج وجه نقد به شرکت نبوده و مدیریت یک واحد انتفاعی می‌تواند بر اساس ابزارهای حسابداری که در چارچوب و مطابق با استانداردهای حسابداری است، آن‌ها را کم یا زیاد کند و از این طریق سود واحد انتفاعی را کمتر یا بیشتر از واقع نشان دهد؛ مانند هزینه استهلاک دارایی‌های استهلاک‌پذیر و هزینه مطالبات مشکوک الوصول؛ و در این پژوهش منظور از اقلام تعهدی اختیاری، اقلام تعهدی اختیاری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد (مونس خواه 1389، ص 8).
خطای پیش‌بینی سود23
عبارت است از تفاوت سود پیش‌بینی‌شده و سود واقعی هر سهم که بر اساس قیمت هر سهم تعدیل می‌شود (ویلسون و وو24، 2011: 325).
نوع صنعت
عبارت است از گروه صنعتی که شرکت با توجه فعالیتش در آن گروه طبقه‌بندی می‌شود. به بیان دیگر صنعت عبارت است از گروه شرکت‌هایی که محصولات آن‌ها جایگزین نزدیکی برای هم هستند.
اندازه شرکت
یکی از فاکتورهای درونی شرکت‌ها که بر ساختار مالی و سودآوری شرکت‌ها تأثیر دارد، اندازه شرکت می‌باشد (مران جوری،1385، ص 49).
حاکمیت شرکتی
توصیف نظام‌مند نقش‌ها و روابط بین سهامداران عمده، سهامداران جزء، سهامداران نهادی، مدیرعامل و هیئت مدیره است به منظور بهبود روابط بین آن‌ها، تحقق منافع کلیه گروهای ذینفع، نظارت بر عملکرد شرکت، کنترل مدیران و هدایت کسب و کارها از طریق روشن و شفاف ساختن قوانین و رویه‌های مناسب برای اتخاذ تصمیم (احمدوند،1385،10).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

هیئت‌مدیره
اعضای این هیئت که از سوی صاحبان سهام شرکت تعیین می‌شوند ممکن است از میان دو گروه انتخاب شوند. نوع نخست شامل اشخاصی است که از داخل شرکت انتخاب می‌شوند و دسته دوم نمایندگانی که از بیرون شرکت انتخاب می‌شوند و مستقل از آن محسوب می‌شوند.
نقش هیئت‌مدیره، نظارت بر مدیران شرکت و اقدام در طرفداری از سهام‌داران است. در واقع هیئت‌مدیره سعی می‌کند تضمین کند که منافع سهام‌داران به درستی حفظ می‌شود.
اعضای هیئت‌مدیره را به سه بخش می‌توان تقسیم کرد
رئیس هیئت‌مدیره
این فرد رهبر شرکت و رئیس هیئت مدیره است و مسئولیت او هدایت مؤثر و مناسب هیئت است. معمولاً وظایف او عبارت‌اند از: حفظ ارتباط قوی با مدیرعامل و مدیران ارشد، تدوین استراتژی شرکت، نمایندگی مدیران و هیئت‌مدیره در برابر مردم و سهام‌داران و حفظ یکپارچگی شرکت. رئیس هیئت‌مدیره از بین اعضای هیئت‌مدیره انتخاب می‌شود.
اعضای موظف هیئت‌مدیره
این افراد مسئول تصویب بودجه کلان شرکت که توسط مدیران ارشد تهیه‌شده، اجرا و نظارت بر استراتژی تجاری و تصویب پروژه‌های اصلی شرکت هستند. این دسته از اعضای هیئت‌مدیره به ایجاد چشم‌انداز از داخل شرکت برای دیگر اعضای هیئت‌مدیره کمک می‌کنند.
اعضای غیر موظف هیئت‌مدیره
درحالی‌که این افراد در زمینه تعیین جهت استراتژی و سیاست شرکت مسئولیتی مشابه دسته اول اعضای هیئت‌مدیره دارند از این جهت متفاوت هستند که آن‌ها مستقیماً بخشی از تیم مدیریت نیستند. هدف از وجود آن‌ها در اختیار داشتن دیدگاه‌های غیرشرطی و مستقل درباره مسایل مطرح در هیئت مدیره است (خدا بخشی،٬١٣٨۵ص٢۶).
روش‌شناسی تحقیق
این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی-همبستگی بوده و در حوزه مطالعات پس رویدادی قرار دارد.
رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته بر مینای روش داده‌های تابلویی با استفاده از مدل رگرسیون چند متغیره مورد بررسی قرار گرفت.
فرضیه شماره یک که اثر انتصاب هیئت‌مدیره جدید بر مدیریت سود سال جاری را بررسی می‌کند با استفاده از مدل شماره (1) آزمون می‌گردد. متغیر وابسته در این مدل اقلام تعهدی اختیاری است. متغیر مستقل تغییر هیئت‌مدیره و انتصاب هیئت‌مدیره جدید است و متغیرهای کنترلی شامل اندازه شرکت، رشد شرکت، شاخص بحران مالی، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار حقوق صاحبان سهام، زیان ده بودن شرکت، بازده دارایی‌های سال گذشته و جریان وجوه نقد عملیاتی است.
برای تأیید این فرضیه انتظار می رود در سطح معناداری مورد نظر ضریب متغیر تغییر هیئت‌مدیره (CEOAppt) منفی باشد، یعنی همزمان با انتصاب هیئت‌مدیره جدید مدیریت منفی سود انجام می‌گیرد. مدل مذکور به شرح رابطه (1) می‌باشد:
(1)
DA= α+ β_1 CEOAppt+β_2 GROWTH+β_3 SIZE+〖 β〗_4 ZSCORE+ β_5 BM+β_6 LOSS+β_7 LAGROA+ β_8 CFO+ €
که در رابطه (1):
DA: اقلام تعهدی اختیاری است. به استناد پژوهش‌های (اسدی و منتی منجق تپه، 1390؛ مدرس و افلاطونی، 1388؛ ولز، 2002؛ گادفری و همکاران، 2005؛ ویلسون و وانگ،2010)، در این پژوهش نیز اقلام تعهدی اختیاری به عنوان شاخص مدیریت سود در نظر گرفته شده است. به منظور تخمین اقلام تعهدی اختیاری از مدل تعدیل‌شده جونز بر مبنای عملکرد استفاده می‌شود (کوتاری و همکاران، 2005). در این روش ابتدا کل اقلام تعهدی به شرح رابطه (2) محاسبه می‌شود.
(2) TACC=NI-CFO TACC: کل اقلام تعهدی
NI: سود خالص
CFO: وجوه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی که از صورت جریان وجوه نقد به دست می‌آید.
سپس رابطه (3) در مورد کل اقلام تعهدی برازش می‌شود تا ضرایب رگرسیون (α_1, α_2, α_3, α_4) به دست آید.
(3)
〖TACC〗_(i,t)/TA_(i,t-1) =α_1 (1/TA_(i,t-1) )+ α_2 ((∆REV_(i,t)-〖∆REC〗_(i,t))/TA_(i,t-1) )+α_3 (PPE_(i,t-1)/TA_(i,t-1) )+ α_4 ROA_(i,t-1)+ ε_(i,t)

〖TACC〗_(i,t): کل اقلام تعهدی (سود خالص منهای وجوه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی) شرکت i در سال t
〖TA〗_(i,t_1): کل دارایی‌های شرکت i در دوره t-1
∆ REV: تغییرات فروش برای شرکت i در درره ‌های t و t-1
∆ REC: تغییرات حساب دریافتنی برای شرکت i در دوره ‌های t و t-1
〖PPE〗_(i, t_1): ناخالص دارایی، اموال و تجهیزات برای شرکت i در پایان دوره t-1
〖ROA〗_(t_1): سود خالص تقسیم بر میانگین کل دارایی‌های شرکت i در دوره t-1
: خطای مدلε_(i,t)
در ادامه ضرایب برآوردی حاصل از رگرسیون رابطه (3) برای برآورد میزان اقلام تعهدی غیر اختیاری به شرح رابطه (4) مورد استفاده قرار می‌گیرد.
(4)
〖NDAC〗_(i,t)/TA_(i,t-1) =α_1 (1/TA_(i,t-1) )+ α_2 ((∆REV_(i,t)-〖∆REC〗_(i,t))/TA_(i,t-1) )+α_3 (PPE_(i,t-1)/TA_(i,t-1) )+α_4 ROA_(i,t-1)
〖NDAC〗_(i,t): اقلام تعهدی غیر اختیاری شرکت i در سال t
حال اقلام تعهدی اختیاری به شرح رابطه (5) اندازه‌گیری می‌شود.
(5)
CEO Appt: متغیر ساختگی برای تغییر هیئت مدیره است، لذا اگر هیئت‌مدیره در سال جاری منصوب شود مساوی یک و در غیر این صورت مساوی صفر در نظر گرفته می‌شود.
GROWTH: نرخ رشد درآمد (فروش) سال جاری که از تفاوت فروش سال جاری و فروش سال قبل تقسیم بر فروش سال قبل به دست می‌آید.
SIZE: بیان‌کننده لگاریتم اندازه شرکت است که از طریق ضرب تعداد سهام در پایان هر سال در قیمت بازار هر سهم در آن تاریخ به دست میآید.
ZSCORE: غلامرضا امیری سلیمانی(1381) در رساله دکتری خود به بررسی شاخص های پیش بینی کننده ورشکستگی در شرایط محیطی ایران ، با استفاده از پرسش نامه نظر پرسش شوندگان را در مورد قابلیت پیش بینی کنندگی مجموعه ای از 15 متغیر مالی و 10 متغیر غیرمالی در پیش بینی ورشکستگی شرکت ها (یا آنگونه که در تحقیق ایشان آمده تجارت ناموفق) جویا شده است، و در نهایت در مدلی از نوع تفکیک کننده خطی 15 متغیر مالی را مورد بررسی بیشتر قرار داده است . مدل نهایی او تنها در برگیرنده چهار نسبت شامل : جریان نقدی عملیاتی هر سهم به سود هرسهم ؛ وجه نقد حاصل از عملیات به حقوق صاحبان سهام ؛نسبت موجودی کالا به دارایی‌های جاری؛ و دارایی‌های جاری به بدهی های جاری. در این الگو هرچقدر مقدار z به صفر نزدیکتر باشد احتمال ورشکستگی بیشتر و هرچه مقدار z به یک نزدیکتر باشد احتمال ورشکستگی کمتر است.
BM: نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار حقوق صاحبان سهام سال جاری که از تقسیم ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام شرکت در پایان سال بر ارزش بازار حقوق صاحبان سهام شرکت (تعداد سهام شرکت در پایان سال در آخرین قیمت سهام شرکت در پایان سال) محاسبه می‌شود.
LOSS: متغیر ساختگی است. اگر در سال جاری زیان گزارش شود مساوی یک و در غیر این صورت مساوی صفر می‌باشد.
LAGROA: لگاریتم بازده دارایی‌های سال گذشته که از تقسیم سود خالص سال گذشته بر میانگین کل دارایی‌های سال گذشته به دست می‌آید. میانگین کل دارایی‌ها از حاصل جمع دارایی‌های ابتدای دوره و دارایی‌های پایان دوره تقسیم بر دو محاسبه می‌شود.
CFO: جریان وجوه نقد فعالیت‌های عملیاتی سال جاری تقسیم بر میانگین کل دارایی‌های سال جاری است.
در ادامه برای آزمون فرضیه شماره دو که تأثیر میزان مدیریت سود بر خطای پیش‌بینی سود را بدون در نظر گرفتن تأثیر متغیر انتصاب هیئت‌مدیره بررسی می‌کند از مدل شماره (7) استفاده می‌شود. متغیر وابسته در این مدل خطای پیش‌بینی سود است. متغیر مستقل اقلام تعهدی اختیاری است و متغیرهای کنترلی شامل اندازه شرکت، شاخص بحران مالی، نسبت دفتری به بازار حقوق صاحبان سهام، زیان ده بودن شرکت، بازده دارایی‌های سال گذشته، جریان وجوه نقد عملیاتی، فاصله زمانی بین تاریخ پیش‌بینی و تاریخ گزارش سود و تغییرات در نسبت وجه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی به میانگین کل دارایی‌های سال جاری نسبت به سال گذشته می‌باشد. برای تأیید این فرضیه انتظار می رود در سطح معناداری مورد نظر ضریب متغیر اقلام تعهدی اختیاری(DA) مثبت باشد که نشان‌دهنده وجود رابطه مستقیم بین خطای پیش‌بینی سود و مدیریت سود می‌باشد.
مدل مربوط به آزمون فرضیه دوم به شرح رابطه (7) است:
(7)
FE=α+ β_1 DA+ β_2 ZSCORE+ β_3 BM+ β_4 SIZE+β_5 TIME+β_6 LOSS+ β_7 LAGROA+β_8 CFO+β_9 ChgCFO
FE: خطای پیش‌بینی سود است و از رابطه شماره (8) به دست می‌آید.
(8)
Actual EPS: سود واقعی سال جاری
:Forecast EPS سود پیش‌بینی‌شده سال جاری
P_0: قیمت هر سهم در ابتدای سال جاری
DA: اقلام تعهدی اختیاری است.
در این مدل نسبت به مدل شماره یک تنها دو متغیر جدید کنترلی داریم که به شرح زیر می‌باشند:
TIME: بیان‌کننده لگاریتم فاصله زمانی بین تاریخ پیش‌بینی و تاریخ گزارش سود می‌باشد که بر حسب روز تعریف می‌شود.
ChgCFO: بیان‌کننده تغییرات در نسبت وجه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی به میانگین کل دارایی‌های سال جاری نسبت به سال گذشته است.
برای آزمون فرضیه سوم که تأثیر انتصاب هیئت‌مدیره جدید را بر خطای پیش‌بینی سود بررسی می‌کند از مدل شماره (9) استفاده می‌شود. متغیر وابسته در این مدل نیز شبیه مدل شماره (8) خطای پیش‌بینی سود است. متغیرهای مستقل اقلام تعهدی اختیاری، تغییر هیئت‌مدیره و اثر متقابل متغیرهای اقلام تعهدی اختیاری و تغییر هیئت مدیره است و متغیرهای کنترلی نیز دقیقاً شبیه متغیرهای کنترلی مدل شماره (8) می‌باشد. در مدل شماره (9) تمرکز بر روی متغیر CEOAppt*DA است، زیرا با توجه به اینکه طبق فرضیه شماره دو انتظار می رود بین متغیرDA و FE رابطه مستقیمی وجود داشته باشد، پس باید در سطح معناداری مورد نظر ضریب متغیر CEOAppt*DA منفی باشد تا نشان دهد که میزان خطای پیش‌بینی سود در سال انتصاب هیئت‌مدیره جدید کاهش یافته است.
مدل مذکور به شرح رابطه (9) می‌باشد: (9)
FE= α+ β_1 CEOAppt+ β_2 DA+ β_3 DA*CEOAppt+ β_4 ZSCORE+β_5 BM+β_6 SIZE+ β_7 TIME+β_8 LOSS+β_9 LAGROA+β_10 CFO+ β_11 ChgCFO
FE: خطای پیش‌بینی سود است.
CEOAppt: متغیر ساختگی برای تغییر هیئت مدیره است، لذا اگر هیئت‌مدیره در سال جاری منصوب شود مساوی یک و در غیر این صورت مساوی صفر در نظر گرفته می‌شود.
DA: اقلام تعهدی اختیاری
CEOAppt*DA: اثر متقابل متغیرهای دوره انتصاب هیئت‌مدیره و اقلام تعهدی اختیاری
عنوان متغیرشیوه اندازهگیریاندازه شرکت25 (قیمت بازار سهام × تعداد سهام) LOGدرجه اهرم مالی26 کل بدهی‌ها
کل دارایی‌هابازده دارایی27 سود و زیان پس از کسر مالیات
کل دارایی‌هابازده داراییهای ثابت28 جمع درآمدها
خالص دارایی‌های ثابتوجوه نقد عملیاتی29 وجوه نقد عملیاتی
تعداد سهامنسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام30 ()کل بدهی
حقوق صاحبان سهامهزینه بهره 31هزینه بهره
تعداد سهامتوزیع سود نقدی32 سود نقدی تقسیم‌شده
سود هر سهم دوره زمانی تحقیق
دوره زمانی این پژوهش با توجه به در دسترس بودن اطلاعات مربوط به متغیرهای تحقیق و محدودیتهای زمانی، 5 ساله و از ابتدای سال 1385 تا انتهای 1390 میباشد.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید